Arama Sonuçları
Bu sitede ara
Boş arama ile 174 sonuç bulundu
- MERSİN’İ SU DEĞİL, RANT BOĞUYOR
"Konuşmayı değil, sonucu ölçen bir kent yönetimi şart" Özet – 04 Şubat 2026, Ayhan Kızıltan “Mersin’i sel bastı, birkaç gün konuşuldu, sonra yine unutulacak. Oysa sorun yağmur değil; dere yataklarını daraltan, kıyıyı betonla duvar gibi ören ve risk bilgisini imara bağlamayan şehir düzeni. Haritalar var, plan notları var, uzmanlar geliyor ve uyarıyor; ama öneriler takvime, bütçeye ve denetime dönüşmeyince her sağanak aynı faturayı kesiyor. Bu yazıda Mersin’in sel döngüsünü kıracak basit ama etkili yolu anlatıyorum: Konuşmayı değil, uygulamayı ölçen bir şehir yönetimi” Not: Uzun süredir yazıyorum; hafif eleştiri, sorun tanımı ve çokça çözüm ve proje içerikli. Arada bir takdirle karşılanıyorum ama neden yazdığımla ilgili meraklı sorularla da karşılaşmıyor değilim; bir beklentimin olup olmadığı ile ilgili merak söz konusu oluyor. Bu yazıyı bir makamla yarışmak ya da kimsenin önüne geçmek için değil, yaşadığım kentin daha güvenli ve daha yaşanılır olması için yazıyorum. Eleştiri ve önerileri ‘tehdit’ değil, yerel yönetimi güçlendiren bir katkı olarak görmek gerekir. Benim beklentim, doğru bulunan önerilerin kimden geldiğine bakılmadan takvime ve uygulamaya dönüşmesidir. Mesele kimin konuştuğu değil, Mersin’in ne kazandığıdır. Afet doğa olayı değil, yönetilemeyen risktir. 30 Ocak sabahı yağmur sadece yağmadı. Kentin yıllardır biriktirdiği ihmal, parçalı yönetim ve yanlış öncelikler de bir kez daha ortaya çıktı. Aynı alt geçitler, aynı caddeler, aynı dere yatakları, aynı panik. Birkaç gün konuşacağız, geçmiş olsun diyeceğiz, “ders çıkaracağız” diyeceğiz. Sonra gündem değişecek. Bir sonraki sağanakta aynı yerler yeniden suya teslim olacak. Bu döngüyü kırmak zorundayız. Çünkü sel, yalnızca meteorolojik bir olay değildir. Sel, riskin doğru okunmaması ve kentin buna göre hazırlanmayışıdır. 30 Ocak selinin fotoğrafı T.C. Mersin Valiliği açıklamasına göre kent genelinde etkili olan sağanakta su taşkınları yaşandı. 112 Acil Çağrı Merkezi’ne 134 ihbar ulaştı; ilgili kurumlar 509 araç ve 1.142 personelle sahada çalıştı; 51 ev ve işyeri ile bazı araçlar etkilendi; mahsur kalan vatandaşlar kurtarıldı; tarım alanlarında zarar tespitleri yapıldı (yazdığım rakamlar eksik ya da fazla olabilir). Bu tabloya bakınca iki duygu aynı anda geliyor: Şükür ki can kaybı yaşanmaması. Ama aynı zamanda şu soru geliyor: Madem her seferinde bu kadar büyük bir seferberlik gerekiyor, niçin kalıcı önlemde bu kadar yavaşız? Kâğıt var, irade eksik kalıyor “Hiçbir şey bilmiyoruz” dönemi bitti. Taşkın yönetimi konusunda kurumsal çalışmalar var. T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı bünyesindeki Su Yönetimi Genel Müdürlüğü, Doğu Akdeniz Havzası için taşkın yönetim planı çalışmaları yürütmüş. Bu süreçte riskli alanlar tespit edilmiş; suyun yayılımı ve derinliğini gösteren taşkın tehlike haritaları ile risk sınıflandırmalarını içeren taşkın risk haritaları oluşturulmuş ve uygulanması gereken tedbirler belirlenmiş. Daha da önemlisi, imar planlarının kendi hükümleri bile çok açık: “Taşkına maruz alan” olarak işaretlenen yerlerde ilgili mevzuata uyulması gerektiği ve yerleşik alan içinde kalması durumunda dere ıslah çalışmaları tamamlanmadan uygulama yapılamayacağı plan notlarında yazıyor. Bazı plan notlarında da “taşkına maruz alanlarda” Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü ve Mersin Su ve Kanalizasyon İdaresi’nin uygun görüşü alınmadan imar durumu ve inşaat ruhsatı verilemeyeceği belirtiliyor. O halde sorun bilgi yokluğu değil. Sorun, bilginin karara ve sahaya bağlanmaması. Kentin sorunu yağmur değil, kent formu (şekli) ve karar düzeni Kıyı kentlerinde özellikle düşük kotlu bölgelerde suyun kendiliğinden boşalması her zaman mümkün olmaz. Üstelik şehirleşme arttıkça geçirimsiz yüzey artar, yağmurun toprağa karışması azalır, su kısa sürede yüksek debiyle akışa geçer. Yanlış planlanmış bir sokak eğimi, önü binalarla kesilmiş bir sokak, yetersiz bir menfez kesiti ya da daraltılmış bir dere yatağı, bütün mahalleyi etkileyen taşkına dönüşebilir. Bu yüzden mesele “yağmur yağıyor” meselesi değil; “şehir yağmur suyunu yönetebilecek şekilde kurulmuş mu” meselesidir. Konferanslar kente değer katıyor, şimdi o değeri sahaya indirelim Kent odaları ve sivil toplum kuruluşları afet ve kentleşme başlıklarında zaman zaman çok kıymetli bilim insanlarını davet ediyor. Bu buluşmaların büyük kazanımı şu: Riskleri ve çözüm yollarını bilimsel bir çerçevede, birinci elden dinliyoruz. Ancak bu tür etkinliklerin gerçek gücü, salonun doluluğunda değil; etkinlikten sonra başlayan kurumsal çalışmada ortaya çıkar. Örneğin Mersin Ticaret ve Sanayi Odası’nın 26 Eylül 2024’te düzenlediği kentsel dönüşüm konferansı, kentin bilimsel uyarılarla yüzleşmesi açısından önemli bir fırsattı. Bu konferansın öne çıkan konuşmacılarından Övgün Ahmet Ercan gibi bir uzmanın değerlendirmeleri, özellikle zemin, kıyı bandı yapılaşması ve bütünsel dönüşüm başlıklarında kent kararlarına ışık tutabilecek nitelikteydi. Burada niyetim kimseyi suçlamak değil. Tam tersine, bir ortak akıl çağrısı yapmak: Bilim insanları konuşuyor, odalar ve STK’lar emek veriyor, kurumlar sahada çalışıyor. Şimdi bu üç hattı aynı hedefe bağlayacak bir “çıktı ve takip düzeni” kuralım. Böylece emeğin değeri fotoğraf karesinde kalmaz; kentte hissedilir. Basit bir öneri: Konferans sonuç ve uygulama protokolü Tek sayfalık sonuç notu: Etkinlik biter bitmez “en kritik 5 uyarı, en uygulanabilir 5 öneri” maddeler halinde yazılsın. 15 gün içinde kurum içi değerlendirme: Mersin Büyükşehir Belediyesi, ilçe belediyeleri, altyapı idareleri, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, Meteoroloji Genel Müdürlüğü ve ilgili birimler bu notu teknik ekipleriyle masaya yatırsın. “Hemen yapılacaklar, proje gerektirenler, imar ve mevzuat gerektirenler” diye ayrıştırsın. 90 gün içinde ilk uygulama paketi: Seçilen maddelerin en az bir kısmı sahada ölçülebilir biçimde başlasın. Bir menfez büyütmesi, bir dere kesiti düzenlemesi, bir kritik noktada yağmur suyu hattı iyileştirmesi, bir taşkın alanında ruhsat süreçlerinin sıkılaştırılması, yıkılması gereken binalar varsa gereğinin yapılması gibi. Şeffaf ilerleme panosu: Her ay “başladı, projelendirildi, ihale edildi, tamamlandı” gibi net durum bilgisi yayımlansın. Bu yaklaşım kimseyi hedef almaz; tam tersine konuşmayı kent için bir üretim hattına çevirir. İmar tartışması kavgayla değil, bilimle yürümeli Kent yönetiminde zaman zaman “imar kirliliğine müsaade etmeyiz” gibi güçlü irade beyanları da duyuyoruz. Vahap Seçer üzerinden kamuoyuna yansıyan bu tutum, doğru yönde bir mesajdır. Fakat tek başına mesaj yetmez; mesajın arkasına denetim, şeffaflık, plan revizyonu ve uygulama takvimi konmadıkça kent, aynı sorunları yeniden yaşar. Ben yıllardır “kişisel rant” düzeninin kentin ortak çıkarını aşındırdığını söylüyorum. Bu eleştiriyi sadece itiraz olsun diye değil, kenti rahatlatacak bir dönüşüm disiplinine kapı açsın diye yapıyorum. Çözüm: Mersin Taşkın Dayanıklılığı Programı Buradaki amaç büyük laflar değil; takvime bağlı, ölçülebilir işler. İlk 30 gün Kritik mazgal, ızgara, menfez ve dere geçişlerinin envanteri, kapasite ölçümü ve bakım sorumluluğu Taşkın anı trafik yönetim planı, kapanacak güzergahlar ve alternatifler Dere yataklarında ve birikim noktalarında rutin bakım standardı “Taşkın Panosu”: Nokta, neden, yapılacak iş, sorumlu, tarih 6 ay Yağmur suyu master planının güncellenmesi ve önceliklendirilmesi Taşkın alanı plan hükümlerinin ruhsat süreçlerine otomatik kontrol olarak bağlanması Dere aksları için mühendislik projesi, kesit ve kapasite iyileştirmeleri Kıyı bandında düşük kotlu kritik bölgelerde gerektiğinde pompaj ve enerji yedeklemesi Bu noktada somut bir hatırlatma yapmak isterim: Kıyı bölgelerinde deniz ve kara kot farkının düşük olması nedeniyle bazı noktalarda suyu “yerinde bırakmak” değil, doğru bir altyapıyla aktarmak gerekir. Bu yaklaşımı, sahaya uygun mühendislikle tartışmak ve uygulamak zorundayız. 3 yıl Bütünsel kentsel dönüşüm: Yol, yeşil alan, altyapı ve yapı stoku birlikte ele alınmalı Mavi yeşil altyapı: geçirgen yüzeyler, yağmur bahçeleri, küçük geciktirme cepleri Dere yatağı ve taşkın koridorlarının geri kazanımı Kent içi ana tahliye omurgası: Güney kuzey doğrultusunda kesintisiz transit bulvarlar, hem ulaşımı hem yağmur suyu tahliyesini birlikte çözecek şekilde tasarlanmalı Yönetişim şartı Sorumlusu belli olmayan iş, yapılmamış iştir. Bu iş sadece tek bir kurumun meselesi değildir. Su yönetimi, imar, altyapı, afet, trafik ve çevre aynı bütünün parçalarıdır. Kent, yönetenlerden şunu duymak istiyor: “Şu tarihe kadar şu iş bitecek. Kaynağı şu. Sorumlusu şu. Denetimi şu.” Bunu duyduğumuz gün, sel sadece yağmurun değil, yönetimin de konusu olmaktan çıkacak ve çözümün konusu olacak. Son söz Bu sel de unutulabilir. Ama risk unutulmamalı. Unutulan dersler olursa, bedel büyür. Çağrım şudur: Konuşmayı küçümsemeden, konuşmayı sahaya bağlayalım. Planı övmek yerine planı takvime çevirelim. Fotoğrafla yetinmeyip sonuç üretelim. Yeni yazımda görüşmek üzere, hoşça kalın!
- MERSİN’İN HUZURU, TÜRKİYE’NİN GELECEĞİDİR: KORKUYA TESLİM OLMAZ MERSİN
Özet, 25 Ocak 2026 “Mersin, ARBEL’e yönelik saldırıyla sarsılsa da korkuya teslim olmaz. Çözüm; devlete güvenen kararlı güvenlik ve caydırıcı yargının yanında, sanayi aksında hızlı önlemler ve gençlere umut veren istihdam rotasıdır. Kentin gerçek reçetesi nettir: Tetikçi değil, teknisyen ol.” Bu kentin sokaklarını da sanayisini de yakından bilen bir Mersinli olarak şunu açıkça söylüyorum: Mersin, zaman zaman sınanır ama korkuya teslim olmaz. Çünkü Mersin, Doğu Akdeniz’in ticaret hafızasıyla, çok kültürlü bir arada yaşama geleneğiyle, en önemlisi de sağduyusuyla ayakta durur. Karanlık hesaplar gelip geçer; kalıcı olan, bu kentin emeği ve vakarıdır. 23 Ocak 2026 Cuma günü, Mersin’in ve ülkemizin değerli markalarından ARBEL Gıda tesislerine yönelik menfur saldırı hepimizin yüreğinde endişe yarattı. Çok şükür can kaybı olmaması en büyük tesellimizdir. Ancak bunu sadece bir iş yerine yönelmiş bir saldırı gibi okuyamayız. Bu, Mersin’in üretim azmine ve “Güvenli Şehir” iddiasına sıkılan bir kurşundur. Bugün gün, ayrışma günü değildir. Eleştirmek, suçlamak, sosyal medyada öfkeyle büyütmek de çözüm değildir. Bugün gün, devletin kararlı eli, iş dünyasının üretim gücü ve toplumun sağduyusu ile tek vücut olma günüdür. Bugün; sorunu doğru teşhis edip çözümü soğukkanlılıkla kurma günüdür. Bölgesel dalga ve yeni suç modeli Yaşadığımız tablo, ne yazık ki bölgesel bir dalganın yansımasıdır. Komşu il Adana’da ortaya çıkan, dijitalleşen ve taşeronlaşan yeni nesil suç yapılanmalarının, “motosikletli timler” gibi yöntemlerle etki alanı aradığı görülüyor. Sanal dünyadan beslenip gerçek dünyada şiddet üreten; gençleri kolay para ve sahte kahramanlıkla suça iten bu yapıların kopyalandığını fark ediyoruz. Bu noktada iki gerçeği aynı anda söylemeliyiz: Tehdit ciddidir. Çözüm mümkündür. Devlete güven, kurumsal sorumluluk, caydırıcılık Devletimizin bu hareketliliğin farkında olduğuna inanıyoruz. Sayın Valimizin paylaştığı yüksek aydınlatma oranları, “kaçacak delik yok” mesajını güçlendirmektedir. ARBEL saldırısının faillerinin de kısa sürede yakalanıp adalete teslim edileceğine dair beklenti, kent vicdanının ortak talebidir. Kentin tüm kesimlerinin ARBEL’e akın akın geçmiş olsun ziyaretine gitmesi Mersin’in her türlü zorbalık ve saldırı karşısında kenetleneceğinin kanıtıdır. Bu süreçte: Valilik koordinasyonu ile kritik noktalarda görünürlük artırılmalı (OSB’ler, sanayi siteleri, ana arterler, lojistik akslar). Emniyet sahada süreklilik sağlamalı; Yunus ve Şahin timleriyle hızlı reaksiyon kadar, planlı önleme de güçlendirilmeli. Yargı bu tür eylemleri “basit adli vaka” değil, kent güvenliğine ve ekonomik düzene tehdit olarak ele almalı; caydırıcılık kararlılıkla tesis edilmelidir. Kurumlar içinde ihmal veya suistimal şüphesi varsa, şeffaf ve hızlı idari denetim toplumsal güveni büyütür. Asıl reçete: “Tetikçi değil, teknisyen ol” Polisiye tedbirler sivrisinekleri azaltır, bataklığı kurutacak olan ise gençlerimize açacağımız gelecek kapısıdır. Bu yüzden bu yazının merkezinde tek bir cümle var: Tetikçi değil, teknisyen ol. Suç örgütlerinin en büyük sermayesi, işsiz ve umutsuz gençlerdir. Bu nedenle genç işsizliğiyle mücadele, aynı zamanda çetelerle mücadelenin kalbidir. Sanayiciler “aranan eleman” bulmakta zorlanırken, kenar mahallelerdeki pırıl pırıl gençlerimizin suça sürüklenmesine seyirci kalamayız. İş dünyasına ve kamuya somut önerilerim şunlardır: Mesleki eğitime tam destek: “Her fabrika bir teknik okuldur” düsturundan yola çıkarak fabrikaları “uygulama okulu” gibi kurgulayalım. Usta-çırak geleneğini modern eğitimle birleştirelim. İstihdam garantili programlar: Valilik, Milli Eğitim, İŞKUR ve OSB yönetimleriyle riskli mahallelerde hedefli atölyeler kuralım. Gençlere görünür rota: Staj, burs, servis, yemek, güvenli ulaşım gibi desteklerle “işe giden yol”u kolaylaştıralım. Şirket güvenliği rehberi: Sanayi tesislerinde aydınlatma, kamera, giriş-çıkış, vardiya saatleri, servis güzergahı gibi konularda ortak standart oluşturalım. Bir gencin eline silah tutuşturan karanlığa karşı, biz o gencin eline anahtar, tornavida, kalem verelim. Onları “hayatını kazanan ustalar” yapalım. İş dünyasına ve Mersin halkına Kıymetli Mersinliler, değerli iş insanları; endişenizi anlıyorum ama paniğe de prim vermeyeceğinizi biliyorum. Böyle olayların hedefi, üretim şevkini kırmaktır. Bizim cevabımız ise daha güçlü olmalıdır: fabrikaların ışıkları söndürülemez, çarklar durdurulamaz. Devletimize güveneceğiz; dimdik duracağız. “Güvenli Şehir Mersin” markasını birkaç kendini bilmeze kurban etmeyiz. Unutmayalım: devletin olduğu yerde çeteler barınamaz, milletin olduğu yerde korku kalıcı olamaz. Mersin’in mesajı nettir: Korkuya teslim olmayız. Üreterek, birleşerek, geleceği kurarak kazanırız. Tetikçi değil, teknisyen ol. Mersin’e yakışan budur.
- MERSİN İMALAT SEKTÖRÜ DÖNÜŞÜM RAPORU
"Atölyeden İnovasyona: Mersin Sanayisinin Yol Haritası" 19 Ocak 2026 Özet: "Tarım arazilerinin altın değerinde, sanayi parsellerinin ise kısıtlı olduğu Mersin’de sanayi nasıl büyümeli? İhracatta %3,9’a sıkışan yüksek teknoloji payı nasıl artırılır? Bu yazı, masa başı teorilerini değil; atölyedeki ustanın teriyle sanayicinin dertlerinden süzülmüş, cüceleşmekten kurtulup devleşmeye giden gerçekçi bir dönüşüm modelini anlatıyor." SAHADAN GELEN SES VE GERÇEKLER Mersin, lojistik avantajları ve girişimci ruhuyla Türkiye’nin en stratejik üretim üslerinden biridir. Ancak yıllardır sahadaki tezgahlardan OSB’deki dev tesislere kadar yaptığım gözlemler ve son ekonomik veriler, olumsuz bir gerçeği ortaya koymaktadır: Potansiyelimizin çok altındayız. Bu rapor; Mersin İmalat Sektörü’nün (özellikle Metal ve Makine alt kollarında) içinde bulunduğu "Düşük/Orta Teknoloji Tuzağı"ndan nasıl kurtulacağını, sadece makine parkını değil; üretim zihniyetini, mekânsal kurgusunu ve eğitim modelini nasıl dönüştüreceğini anlatan bir "Saha Manifestosu"dur. Burada yazılanlar masa başı teorileri değil, bizzat atölyedeki ustanın alın teri ve sanayicinin dertlerinden süzülmüş çözümlerdir. Bu rapor, Mersin İmalat Sektörü'nün (özellikle Metal ve Makine alt kollarında) sadece makine parkını değil; üretim zihniyetini, mekânsal planlamasını ve eğitim modelini değiştirecek, sahadan süzülmüş somut bir yol haritası sunmaktadır. MEVCUT DURUM ANALİZİ: SORUNLAR VE DARBOĞAZLAR Sektörün sorunları homojen değildir; işletmelerin ölçeğine göre darboğazlar farklılaşmaktadır. A. Mikro İşletmeler ve Atölyeler (Küçük Sanayi Siteleri, Şehir İçi Sokakları) Mevcut Durum: Genellikle "Usta-Çırak" geleneğiyle yetişmiş, tek kişilik veya aile işletmesi yapısında, yoğun emekle çalışan yapılar. Temel Sorunlar: Teknolojik Erişim: Mühendislik yazılımları, 3D tarama ve tasarım teknolojileri "ulaşılamaz lüks" olarak görülmektedir. Finansal Okuryazarlık: Gerçekçi maliyet hesabı (enerji, amortisman, işçilik) yapılmamaktadır. Fiyatlandırma, maliyetlere göre değil, "komşu ne fiyat verdi acaba?" mantığıyla yapılmakta, bu da sermayenin erimesine yol açmaktadır. Zihniyet: "Küçük olsun benim olsun" anlayışı, ortak iş yapma kültürünü ve büyümeyi engellemektedir. B. KOBİ'ler (Büyüme Sancısı Çekenler) Mevcut Durum: Kurumsallaşmaya çalışan ancak nitelikli insan kaynağı ve AR-GE vizyonu eksikliği yaşayan firmalar. Temel Sorunlar: Mühendis İstihdamı: Mühendis çalıştırmak bir "yatırım" değil, bir "külfet" olarak algılanmaktadır. Tasarım Eksikliği: Ürünler mühendislik hesaplamalarıyla değil, deneme-yanılma ya da kopyalama yoluyla geliştirilmekte, bu da maliyet ve zaman kaybına neden olmaktadır. C. Büyük Ölçekli Firmalar Mevcut Durum: İhracat odaklı çalışan, küresel rekabetin içinde olan firmalar. Genelde Organize Sanayi Bölgelerinde yoğun ve il genelinde dağınık yerlerde konuşlanmışlardır. Temel Sorunlar: Endüstri 4.0 gibi Yüksek Teknolojik Düzeye ulaşma çabaları, Yeşil Mutabakat uyum süreçleri, döviz kuru, enerji ve lojistik maliyetler ile hammadde tedarikindeki dışa bağımlılık riskleri. TEŞHİS: NEDEN BÜYÜYEMİYORUZ? (4 YAPISAL HASTALIK) Rakamlar ve saha gözlemleri, sanayimizin 4 temel yapısal hastalığını ortaya koymaktadır: A. "Cüceleşme" Hastalığı Veriler gösteriyor ki işletmelerimizin %85’i mikro ve küçük ölçekli (1-9 çalışan). Sorun: "Küçük olsun benim olsun" mantığıyla bölündükçe sermaye eriyor. Mikro işletmeler, ölçek ekonomisine geçemediği için teknolojiye ve AR-GE’ye bütçe ayıramıyor. Cüceleşen işletmeler, küresel rekabetin altında eziliyor. B. Düşük/Orta Teknoloji Tuzağı (%3,9 Çıkmazı) İmalat sanayi ihracatımızda yüksek teknolojili ürünlerin payı sadece %3,9. Sorun: İthal ettiğimiz ham madde ve teknolojiyi kullanarak, yükte ağır pahada hafif ürünler üretiyoruz. Katma değer Mersin’de kalmıyor. C. Dağınık AR-GE ve "Sessiz Engel" Mersin’de Üniversite, Teknopark, OSB ve Odalar bünyesinde güçlü laboratuvarlar var. Ancak bunlar birbirinden kopuk. Sorun: Sanayici, bazı testleri yaptırabilmek için çok uğraşıyor; nerde ne testler yapılıyor bilemiyor. Koordinasyonsuzluk nedeniyle kaybedilen zaman ve maliyet, KOBİ’yi "yenilik yapmaktan" vazgeçirebiliyor. D. İstihdam Paradoksu Sanayici "eleman yok" diye feryat ederken, veriler sanayi istihdamının %3,6 azaldığını, hizmet sektörünün ise %39,2’ye çıktığını gösteriyor. Sorun: Gençler, "tozlu ve kara düzen" atölyeler yerine AVM’lerde ve hizmet sektörlerinde çalışmayı tercih ediyor. FELSEFE: TEORİ + PRATİK = İNOVASYON Dönüşümün anahtarı, geçmişimizdeki bir bilgelikte saklıdır. Türkiye’nin ilk su pompasını üreten sanayicilerden, Teknik Öğretmen Refik Kızıltan’ın (Babam) 1940’larda benimsediği ilke, bugünün rehberidir: "Teknik Öğretmensin, mekteplisin ama zanaatkârdan öğreneceğin çok şey var. Birisi sana 'şurada çivi çakan bir adam var' derse, erinme git; o adamın çiviyi nasıl çaktığını izle." Bugün Mersin’de Mektepli’nin teorik bilgisi ile Alaylı’nın pratik tecrübesi (sessiz bilgi) barışmadan, o %3,9’luk teknoloji oranını yukarı çekemeyiz. STRATEJİK TERCİH: MEKÂNSAL KISITLARI FIRSATA ÇEVİRMEK (Az Arazi, Çok Teknoloji) Mersin'in bir coğrafi gerçeği vardır: Düz ve geniş arazilerimiz tarım için "altın" değerindedir; sanayi içinse son derece kısıtlı ve pahalıdır. Bizim Konya gibi uçsuz bucaksız sanayi parselleri üretme şansımız yoktur. Bu yüzden Mersin'in yeni sanayi planlaması "Metrekareye Değil, Katma Değere Yatırım" mantığıyla yapılmalıdır: Ağır Sanayi Yerine Kompakt Teknoloji: Geniş arazilere yayılan hantal sanayi yerine; daha az alanda üretim yapan ama katma değeri yüksek "Orta-Yüksek Teknoloji" (Elektronik, Medikal, Savunma Sanayi parçaları vb.) sektörlere öncelik verilmelidir. Mersin'in pahalı ve kıymetli parsellerini ancak bu sektörler hak eder. Agro-Endüstri Odaklı Yapılanma: Madem tarım arazilerimiz kıymetli, sanayimiz de bu tarımı destekleyecek "Gıda Teknolojileri" ve "Tarım Makineleri" üzerine ihtisaslaşmalıdır. Yerel potansiyel (Tarım) ile sanayi entegre edilmelidir. MEKÂNSAL PLANLAMA: "SANAYİ VE TİCARET EKOSİSTEMİ" Sanayinin büyümesi, ancak doğru planlanmış bir "zemin" üzerinde mümkündür. Belediyeler, imar planlarında sanayiyi "şehrin dışına atılacak unsur" değil, "kalkınmanın motoru" olarak görmelidir. ADIM 1: Kademeli Sanayi Alanları (Büyüme Koridoru) Sanayi parselleri tek tip değil, firmanın büyüme evrelerine göre kademeli olarak üretilmelidir: Küçük Ölçekli (Kuluçka) Alanları: Şehirle entegre Karma ve Sektörel Küçük Sanayi Siteleri. Orta Ölçekli (Geçiş) Bölgeleri: Küçük Sanayi Sitelerine sığmayan, OSB’nin maliyetini yüklenemeyen "Büyüyen KOBİ'ler" için ara formül sanayi bölgeleri. Büyük Ölçekli (Prestij) Bölgeleri: İhtisas OSB’ler (Makine, Gıda vb.) ve Yüksek Teknoloji Bölgeleri. ADIM 2: Yeni Bir Model: "Sektörel Ticaret Bölgeleri" Sanayi sadece üretimden ibaret değildir; tedarik zinciridir. Öneri: Sanayi bölgelerinin çeperlerinde veya lojistik akslar üzerinde, sanayiye hammadde ve yarı mamul (sac, profil, hırdavat, rulman vb.) sağlayan ticari firmaların toplandığı "Sektörel Ticaret Bölgeleri" kurulmalıdır. Belediyeler imar planlarında; sanayi bölgelerinin çeperlerinde sadece hammadde ve yarı mamul (sac, profil, hırdavat) sağlayan tedarikçi firmaların toplandığı özel ticaret bölgeleri üretmelidir. Lojistik ve tedarik sanayinin dibinde olmalıdır. Fayda: Lojistik maliyetler düşecek, şehir içi trafik rahatlayacak, sanayicinin malzemeye erişimi hızlanacaktır. ADIM 3: KOORDİNASYON ÇÖZÜMÜ ("AR-GE Tek Kapı Sistemi") Yeni bina değil, yeni bir akla ihtiyaç var. Mersin’de küçük/büyük sanayiciyle konuştuğumda aynı cümleyi sık duyuyorum: “Aradığım test nerede yapılıyor, kimi arayacağım, kaç gün sürer, rapor kabul görür mü?”Benzer şekilde araştırmacı da şunu söylüyor: “Cihaz var ama erişim zor; prosedürler dağınık; doğru kişiye/kuruma ulaşmak sorun.”Şehirde bu konularda değerli tesisler var. Üniversiteler, Odalar, Borsa, OSB, Teknopark; bunların hemen hepsinde farklı ya da aynı amaçlarla hizmet eden danışma, test ve tasarım merkezleri var. Fakat hepsi tek tek hareket edince, Mersin’in toplam AR-GE kapasitesi bir “ekosistem gücü”ne dönüşemiyor. Sonuç: bilinirliği düşük, erişimi zor, ölçeklenmeyen bir AR-GE ve test pazarı. Öneri: Tüm laboratuvar, test ve danışma merkezlerini sanal/fiziki bir ağda birleştiren "Koordinasyon Ofisi" kurulmalıdır. Tesislerin tüzel kişilikleri kapatılmadan, kendi kimliklerini koruyarak, tek kurum gibi çalışan bir “federatif ağ” kurmak. Yani birbirini tamamlayan hizmetlerin bağlanarak koordinasyonlu çalışmaları sağlanacak. Tasarım, prototip, test, analiz, belgelendirme, danışmanlık, ticarileştirme zinciri kırık. Oysa Mersin’de bu halkaların çoğu var. Yalnızca koordinasyon eksik. Tek Başvuru: Sanayici tek numarayı arayacak. 15 Dakikada Yönlendirme: "Senin testini ya da danışmanlık gereksinimini şu kurum, şu fiyata, şu kadar günde yapar, şu sertifikaları verir" denilecek. Sonuç: AR-GE kapı kapı dolaşarak değil, tek kapıdan yönetilerek büyür. ADIM 4: EĞİTİM ÇÖZÜMÜ ("Mobil İnovasyon Timleri") Hocalar odasından, ustalar atölyesinden çıkmalı. Öneri: Üniversite akademisyenlerinden oluşan gezici timler, sanayi sitelerini gezerek yerinde teşhis koymalı. Özellikle Mikro İşletmeler ile KOBİ’ler finansal okuryazarlık konusunda eğitilmeli. KANIT: BU BİR HAYAL DEĞİL (VAKA ANALİZİ) Bu modelin çalıştığının en somut kanıtı MTSO Atölye1886 projesidir. VAKA: MİLLİ SERVETİ KURTARAN USTA Sorun: Tırmıl Sanayi’de bir usta, Çin malı hurda plastik enjeksiyon makinelerini tamir etmek istiyor ancak teknik çizim bilgisi yetersiz kalıyordu. Makineler hurdalıkta çürüyordu. Müdahale: Atölye1886 devreye girdi. Kırık parçalar 3 Boyutlu Tarayıcılar ile tarandı, mühendislerimiz çizdi, usta üretti. Sonuç: Hurda yığını, sıfır ayarında çalışan bir makineye dönüştü. Rakamların Dili: Bu başarı tesadüf değildir. Mersin Model Fabrika verilerine göre; yalın üretim ve dijitalleşme uygulayan firmalarımızda Üretim %41 artarken, Zaman Kaybı %76 azalmıştır. SONUÇ VE ÇAĞRI Mersin İmalat Sektörü için "Yeşil Dönüşüm" ve "Dijitalleşme" artık bir tercih değil, varoluş sebebidir. Avrupa Yeşil Mutabakatı kapıda bekliyor; karbon ayak izini düşüremeyen sanayicimiz yakında %15 Karbon Vergisi ile yüzleşecek. Yol haritası bellidir: Arazi: Geniş ve hantal sanayi yerine; az yer kaplayan, çok kazandıran teknolojik sanayiye geçilecek. Koordinasyon: Üniversiteler ve çeşitli kurumların bünyesindeki AR_GE ve laboratuvar tesisleri "Tek Kapı Sistemi" ile entegre edilerek sanayicinin AR-GE, test ve danışmanlık çilesini bitirecek. Zihniyet: "Küçük olsun benim olsun" devri kapanacak; güç birliği yapılacak. Büyümek için güçlerini birleştirmek zorunda Mikro İşletmeler ve KOBİ’ler. “Ben tek başıma yaparım” yaklaşımı, kaynakları büyütmek yerine bölüyor. Bu yaklaşım, rekabeti artırıyor ama toplam pastayı büyütmüyor. Dönüşüm binalarda değil, kafalarda başlar.
- MERSİN TURİZMDE PİLOT İL İLAN EDİLMELİ
12.01.2026 "Japon Büyükelçisinin Neden Mersin? sorusuyla başlayan bir yüzleşme ve ardından gelen somut bir reçete... Mersin turizminin sadece deniz-kum-güneş üçlemesiyle değil, yaşayan bir şehir sahnesiyle kurtulabileceğini vurguluyorum; Çukurova Havalimanı fırsatını kaçırmamak için Ankara’ya ve kent oyuncularına net bir çağrıda bulunuyorum: Mersin, teşvik ve disiplinin bir arada olduğu özel bir statüyle Turizmde Pilot İl ilan edilmeli. İşte betona değil; hikayeye, doğaya ve sahil kasabalarına yatırım yapan o modelin detayları..." NİYE GELSİN JAPONLAR MERSİN’E? 2018 Nisan’ında bir cumartesi. MTSO seçimlerinin ertesi günüydü. Başkan seçilmiştim ama henüz mazbatamı almamıştım. Japonya’nın Türkiye Büyükelçisinin Mersin’de olduğu ve MTSO Başkanı ile görüşmek istediği bildirildi. “Henüz resmen başlamadım” dedim, yine de geldi. Yanımda yeni seçilmiş yönetim kurulu üyeleri de vardı. Sohbet yatırım olanaklarından turizme döndü. Arkadaşlarım “Mersin’e Japon turistlerin gelmesini istiyoruz” deyince Büyükelçi, cümleyi tek bir soruyla kesti: “Bana neden gösterin. Niye gelsin Japonlar Mersin’e?” “Deniz, kum, güneş” dedik. “Yetmez” dedi. “Her yerde var.” O gün şunu anladım: Mersin’in ihtiyacı sadece tanıtım değil. Mersin’in ihtiyacı, turisti şehre ve kıyıya bağlayan bir sahne, bir plan ve “buraya gelmeliyim” dedirtecek güçlü gerekçeler. BU YAZIYI NEDEN YAZDIM? Bu yazı, yalnızca bir turizm projesi metni değildir. Asıl hedefim Mersin turizm sektörünü uyandırmak, düşünmeye sevk etmek ve harekete geçirmektir. Çünkü sektör kendi temsilini doğru kurmadan, doğru projeyi de doğru dille taşıyamaz. Odalarımızda ve çeşitli platformlarda turizmi temsil edecek isimler seçilirken, “tanıdık” veya “yakınlık” ölçüsüyle değil; liyakat, ileri görüş, dünyayı izleme alışkanlığı ve sektörün gerçek ihtiyacını dert edinme ölçüsüyle karar verilmelidir. Biz turizmi gerçekten büyütmek istiyorsak, önce temsil kültürümüzü büyütmek zorundayız. Bunu tüm alanlarda yapmalıyız. Bu metni, bir tartışma başlatmak ve bu tartışmadan katılımcı, gerçekçi, uygulanabilir bir plan çıkarmak için kaleme alıyorum. SORUN NEREDE? Mersin, Akdeniz’in en güçlü doğal ve kültürel değerlerinden bir kısmını aynı hatta taşır. Buna rağmen turizmde güçlü bir anlatı kuramamış, “tesis adası” yaklaşımına sıkışmış ve yerel hayatla bütünleşen bir destinasyon ekonomisi geliştirememiştir. Turist tesise giriyor, şehirle temas etmeden çıkıyor. Harcama tek kapıda toplanıyor. Kent merkezi ise turiste “gel, karış, akşamını burada geçir” diyemiyor. Bu yüzden mesele “daha çok yatak” değil. Mesele, kenti ve kasabaları turizmin sahnesi haline getirmek. NEDEN ŞİMDİ? Çukurova Uluslararası Havalimanı ile önümüzde gerçek bir fırsat penceresi var. Bu pencereye plansız yapılaşma girerse, yıllarca telafisi mümkün olmayan bir hasar bırakır. Ama doğru planla girerse, Mersin Akdeniz’in “alternatif ve onarıcı” yüzü olarak yeni bir ligde sahneye çıkabilir. MERSİN TURİZMDE PİLOT İL İLAN EDİLMELİ Bu konuyu defalarca gündeme getirdim ama yeterince duyuramadık. Şimdi özellikle Mersin milletvekillerine çok net bir görev düşüyor: Mersin’in katılımcı bir çalışmayla ortaya koyacağı somut Turizm Dönüşüm Programını sahiplenip, Mersin’in turizmde “pilot il” olarak ilan edilmesini sağlamalısınız. Benim kastettiğim pilot il, bir temenni ya da slogan değildir. Pilot il, devletin yasayla tanımladığı; yatırımların hızlı başlaması, hızlı ilerlemesi ve zamanında tamamlanması için teşvik ve disiplinin aynı pakette kurulduğu bir uygulama rejimidir. Devlet bu rejimde; altyapı ve ana ulaşım bağlantılarını kamu eliyle üstlenir, yatırımcıya uygun koşullarla arazi tahsisi sağlar, hibe ve uzun vadeli düşük faizli kredi mekanizmalarını devreye alır, SGK prim ve vergi indirimleri uygular, izin süreçlerini tek takvime bağlayan bir koordinasyon kurar. Karşılığında da net şartlar koyar: mimari ve siluet standartları, çevresel eşikler ve taşıma kapasitesi, atıksuda sıfıra yakın kirletme hedefi, su ve enerji sürekliliği, yerel tedarik ve eğitim yükümlülükleri, şeffaf izleme ve denetim. Yani mesele, kurallı, hızlı ve yüksek standartlı bir turizm dönüşüm sözleşmesi kurmaktır. PILOT İL PAKETİ Devlet ne sağlar, karşılığında ne ister? Devletin sağlayacağı hızlandırıcı mekanizmalar Altyapı ve ana ulaşım bağlantıları: su, atıksu, enerji, ana arterler, bağlantı yolları Uygun koşullarla arazi tahsisi ve planlama netliği: etaplama, imar ve uygulama takvimi Hibe programları ve uzun vadeli düşük faizli kredi paketleri SGK prim teşvikleri, vergi indirimleri ve yatırım destekleri İzin ve ruhsat süreçlerinde tek kapı koordinasyonu, kritik yol takvimi Karşılığında konulacak şartlar ve standartlar Mimari ve siluet standardı: düşük kat, manzara koridoru, yerel dokuya uyum Çevresel eşikler: taşıma kapasitesi, kıyı ekolojisi, atıksuda sıfıra yakın kirletme Süreklilik standardı: su ve enerji kesintisine karşı yedeklilik ve dijital izleme Yerel ekonomi şartı: yerel tedarik payı, kooperatif entegrasyonu, eğitim ve sertifikasyon Şeffaf izleme: aylık gösterge tablosu, risk raporu, saha ilerleme bülteni Pilot il rejimi, teşvikle disiplini aynı pakette kurar; ben de bu paketin sahadaki karşılığını “Kent Sahnesi + Sahil Kasabaları Ağı + Köy Halkaları” modeliyle tarif ediyorum. MODELİN ÖZÜ: TESİS DEĞİL, YAŞAYAN SAHNE VE KASABA AĞLARI 1) MERKEZ STRATEJİSİ: KENT SAHNESİNİ KURMAK Turistin otelden çıkıp şehre karışmamasının nedeni yalnızca tanıtım eksikliği değil, sahne eksikliğidir. Turist bina değil; ritim, güven ve yaşayan sokak satın alır. Kent merkezinde hedef şudur: Mersin’e yeni ayak basan turist, kendini “parlak bir sahnenin” içinde bulsun. “Mersin merkezi böyleyse, kıyısı ve kırsalı kim bilir nasıldır” diye merak etsin. Bir önceki yazımda ayrıntılarını anlattığım “Sahne” fikrinin özü budur. Kent sahnesi için birkaç temel eşik: Temizlik, güvenlik, aydınlatma, yön bulma ve etkinlik takvimi tek disiplinle yönetilmeli Çağdaş tuvaletler ve akıllı otopark çözümleri acil gündem olmalı Yaya önceliği, gölgelikli yürüyüş aksları ve mikro mobilite hatları kurulmalı Akşam ekonomisi için güvenli koridorlar ve düzenli kültür-sanat akışı sağlanmalı 2) KIYI STRATEJİSİ: SAHİL KASABALARI AĞI Mersin’in kıyı şeridi “otel blokları” ile değil, “kasaba karakteri” ile büyümeli. Bir meydanı olan, araç trafiği sınırlandırılmış, düşük katlı, manzarayı kesmeyen Akdeniz kasabası mimari kodları uygulanmalı. Amaç basit: Turist tesise değil, yaşayan Akdeniz kasabasına gelsin. Harcama tek kapıda toplanmasın, yerelde yaygınlaşsın. 3) KIRSAL STRATEJİ: KÖY HALKALARI VE YAYLA KAÇIŞLARI Sahil bandının arkasındaki köyler sadece tedarikçi olmayacak. Gastronomi ve zanaat atölyeleri, rota rehberliği, hikaye anlatıcılığı ile deneyim noktalarına dönüşecek. Mersin’in tarım gücü, “dalından sofraya” turlarıyla turizmin parçası olacak. Toroslar ise dört mevsim kaçış hattı olmalı. Karboğazı ve çevresi yalnızca kışın hatırlanan bir yer değil; yazın trekking, bisiklet, kamp, kışın kar deneyimi sunan bütünlüklü bir dağ destinasyonu olarak ele alınmalı. DÜNYA NEREYE GİDİYOR, BİZ NEDEN AVANTAJLIYIZ? Dünya turizmi bugün tam da bizim sahip olduğumuz değerlere dönüyor: Sürdürülebilirlik yetmiyor, onarıcı yaklaşım yükseliyor: doğayı koruyan değil, doğayı iyileştiren deneyimler öne çıkıyor. Mersin’de bunun karşılığı, kıyı ekolojisini korurken köy gelirini büyütmek ve mirası onarmaktır. Sessizlik ve yavaşlık yeni lüks: yaylalar, bakir koylar ve yavaş rotalar Mersin’in doğal üstünlüğüdür. Büyük oteller devri kapanıyor, deneyim öne çıkıyor: glamping (etkinlikli kamp) , yerel evlerde konaklama ve dağıtık otel yaklaşımı bu coğrafyaya çok uygun. Taş evleri yıkıp otel yapmak yerine, restore edip köyün kendisini konaklama deneyimine çevirmek mümkündür. ALTYAPI VE SÜREKLİLİK: SIFIR KESİNTİYE YAKIN HEDEF Turizm yatırımı, altyapı riski varken başlamaz. Bu yüzden su, enerji ve atıksu altyapısı yatırımın tamamlayıcısı değil, yatırımın ön koşuludur. Su güvenliği: yedekleme, depo kapasitesi, kaçak ve arıza yönetimi, dijital izleme Enerji sürekliliği: yenilenebilir kaynakların ve depolamanın sisteme entegre edilmesi, kritik alanlarda kesintinin minimuma indirilmesi Atıksu yönetimi: kayıpsız toplama + ileri arıtma + yeniden kullanım + sürekli izleme kombinasyonu; ayrı yağmur suyu ve atıksu hatları; koku ve korozyon kontrolü DENİZ TURİZMİ: ORTAK MARİNA VE BAĞLAMA MODELİ Marina yaklaşımı “her tesis kendi marinasını yapsın” olmamalı. “Bölgesel ortak kapasite” modeli kıyı ekolojisini korur, maliyeti düşürür, denizden erişimi artırır. Denizden erişim arttıkça kasaba hissi güçlenir, kıyı ekonomisi canlı kalır. YÖNETİŞİM: PROGRAM OFİSİ VE ŞEFFAF İZLEME Bu ölçekte bir dönüşüm tek kurumla değil, aynı takvime bağlanmış kurumlarla yürür. Önerim: Mersin Turizm Dönüşüm Program Ofisi Teknik masa: altyapı, enerji, su, atıksu, ulaşım Tasarım kodu masası: mimari ve siluet standardı Yerel ekonomi masası: eğitim, mikro hibe, kooperatif tedarik Finansman masası: hibeler, krediler, kamu-özel işbirliği Her ay üç çıktı yayınlanmalı: Anahtar gösterge tablosu Gecikme ve risk raporu Saha fotoğraflı ilerleme bülteni FİNANSMAN: KARMA PAKET Bu program tek kaynaktan yürümez. Doğru yaklaşım; hazırlık hibesi, altyapı kredisi, yenilenebilir ve depolama finansmanı ve özel sektör yatırımını birlikte kurgulayan karma pakettir. AKKUYU: RİSK VE ALGI YÖNETİMİ Nükleer santral varlığı turizmde iki düzlemde ele alınmalı: teknik risk yönetimi ve algı yönetimi. Turizm algıdan hızlı etkilenir. Bu yüzden çerçeve net olmalı: şeffaf veri, tek dil, hızlı yanıt. Düzenli çevresel izleme, akredite doğrulama ve kamuya açık paylaşım Kriz anında tek merkezden doğrulama ve iletişim Turizm bölgeleri için anlaşılır gösterge panosu ve düzenli raporlama SONUÇ: MERSİN İÇİN ÇAĞRI Mersin’in turizmde ihtiyacı olan şey daha çok yatak değil, daha güçlü bir sahnedir. Sahne betonla kurulmaz. Sahne; meydanla, sokakla, hikayeyle, yerel lezzetle, zarif mimariyle ve kesintisiz altyapıyla kurulur. Ama burada bir şart daha var: Bu dönüşümün motoru, turizm sektörünün kendi içinden çıkacaktır. Oda ve platformlarda turizmi temsil edecek isimleri seçerken liyakati, ufku ve dünyayı izleme becerisini ölçü yapmadıkça; en doğru projeler bile masa başında kalır. Sektör kendini doğru temsil ederse, kent de kendini doğru anlatır. Çağrı nettir: Mersin’i turizmde pilot il yapalım. Yatırımı tesis adalarına değil, sahil kasabaları mantığı ile tesisler ağına dönüştürelim. Köyleri oyunun dışına itmeyelim, halkaları güçlendirelim. Doğayı koruyarak büyüyelim. Enerji ve suyu kesintisiz sağlayarak güven verelim. Slogan: Mersin turizmde tesisler değil, kasabalar kuracak. Gelin, Mersin’i Akdeniz’in yeni sahnesi yapalım.
- SAĞ ÇIKAN CANLAR ÖĞÜNSÜN: UTANÇ YILI 2025
30 Aralık 2025 "Gazze’den Narin’e, Kartalkaya’daki alevlerden sönen vicdanlara… 2025, insanlığın enkaz altında kaldığı bir utanç yılı oldu. Annemin 'Sağ çıkan canlar öğünsün' sözünü yüreğimizde hissederek; 2026’dan mutluluk değil, sadece adalet, yaşam hakkı ve vicdan talep ediyoruz." Annem, ömrünün süzgecinden damıttığı o kadim sözü önemli yıl dönümlerinde hep tekrar ederdi: "Seneye bugün sağ çıkan canlar, öğünsün..." 2024’e girerken de bu söz kulaklarımda çınladığında sadece başımı sallamıştım. Ama şimdi, 2025’in o kapkara defterini kapatırken annemin ne demek istediğini iliklerime kadar hissediyorum. Çünkü 2025, sadece takvim yapraklarının döküldüğü değil, insanlığın, vicdanın ve masumiyetin döküldüğü bir yıl oldu. "Sağ çıkmak" artık sadece bir tesadüf bu topraklarda. KAN, GÖZYAŞI VE KÜLLER Hani 2024’e girerken "Savaşsız bir dünya" dilemiştik? O dilek, Gazze’nin enkazları altında kalan çocukların üzerine beton yığını olarak çöktü. Dünya, canlı yayında bir halkın yok edilişini izledi. "Medeni" dediğimiz Batı, katliama alkış tutarken; Gazze’de insanlık, bombaların değil, sessizliğin gürültüsüyle öldü. 2025, dünyaya insan haklarının sadece "bazıları" için geçerli olduğunu öğretti. Ya biz? Kendi evimiz, Türkiye'miz? Acımız hiç dinmedi. Daha Narin kızımızın o masum bakışlarını unutamamışken, vicdanlarımız o dere yatağında çürümeye terk edilmişken; 2025 bize yeni acılar getirdi. Narin’i koruyamayan bir toplumun ahı üzerimizdeyken, bu kez ihmalin ve rant hırsının bedelini Bolu Kartalkaya'da ödedik. Karın beyazına, yangının karası ve insanların çığlıkları karıştı. Göz göre göre gelen, "kader" denilip geçiştirilen o yangında yitirdiğimiz canlar, birer istatistik değil, bu ülkenin ihmale kurban verilmiş evlatlarıydı. KINIYORUM! Bu satırları yazarken, sadece "yeni yılınız kutlu olsun" demek riyakârlık olur. Önce hesaplaşacağız, sonra kutlayacağız. Bu yazıda açık ve net kınıyorum: Bir kız çocuğunu, Narin’i hayattan koparan o karanlık zihniyeti ve onu koruyamayan, adaleti geciktiren sistemi kınıyorum. Bolu Kartalkaya’da tedbiri masraf, insan hayatını ucuz gören; denetimi yapmayan, imzayı atıp arkasını dönen o rant düzenini kınıyorum. Gazze’de bebekler kefensiz gömülürken, ticaretine, siyasetine, şatafatına devam eden, vicdanı cüzdanına sıkışmış dünya liderlerini kınıyorum. 2026: SADECE "YAŞAMAK" İSTİYORUZ 2026 yılından ne mi bekliyoruz? Artık büyük hayallerimiz yok. Beklentilerimiz küçüldü ama hayati bir hal aldı. Biz 2026’da; çocukların "kaybolmadığı", ormanların ve otellerin rant uğruna yanmadığı, insanların bombalar altında can vermediği bir dünya istiyoruz. Siyasetçilerin halkı germediği, aksine bu acıları dindirmek için birleştiği; "önce insan" diyen bir Dünya ve Türkiye bekliyoruz. Zenginliğin değil, güvenliğin; şatafatın değil, adaletin hâkim olduğu bir yıl istiyoruz. Annemin dediği gibi, "Sağ çıkan canlar öğünsün..." Evet, 2025 enkazının altından sağ çıktık. Ama 2026’da sadece sağ çıkmak değil, "insanca yaşamak" istiyoruz. Acıların hesabının sorulduğu, vicdanların yeniden dirildiği bir yıl olması dileğiyle... Mutlu yıllar diyemiyorum; Adaletli ve vicdanlı yıllar Dünya ve Türkiye!
- MERSİN TURİZMİNDE EKSİK OLAN ŞEY: SAHNE
28 Aralık 2025 “Kent merkezinden başlayan turizm aklı ve cadde ekonomisini geri çağıran çözüm. Ulaşım güçlendi, fırsat penceresi açıldı. Şimdi mesele; kent merkezinde yürünebilir, güvenli, konforlu bir “kent sahnesi” kurmak. Temizlikten yön bulmaya, akşam ekonomisinden etkinlik takvimine kadar tek elden işletilen bir model, Mersin turizmini kampanyadan performansa taşır.” MERSİN’DE SEKTÖRLERİN DURUM ANALİZLERİ VE GELECEK VİZYONLARI başlıklı yazı dizisinin bu bölümünde Mersin Turizmini ele aldım. MERSİN İÇİN KARAR ANI: POTANSİYELDEN PERFORMANSA GEÇİŞ Kentlerin turizmle imtihanı çoğu zaman yanlış yerden okunuyor. Otel sayısı, yatak kapasitesi, kampanya bütçesi, tanıtım filmi gibi başlıklar önemlidir ama tek başına yetmez. Turist, aslında bir kent deneyimi satın alır. Sokağın ritmini, güven duygusunu, yürünebilirliği, yeme içmeyi, sanat ve kültürle karşılaşmayı, bir akşamüstü nereye oturacağını, gece dönüşte kendini nasıl hissedeceğini satın alır. İşte Mersin’in turizmde takıldığı yer de burasıdır. Elimizde güçlü bir ham madde var: deniz, tarih, inanç rotaları, doğa ve gastronomi. Elimizde güçlü bir ham madde var: deniz, tarih, inanç rotaları, gastronomi, iklim, bereket. Buna rağmen konaklama ve harcama performansı beklenen seviyeye çıkmıyor. Çünkü kent merkezinde, turistin içine gireceği bir “sahne” kuramadık. Sahne derken; yürünebilir bir merkez, akşam ekonomisi, yön bulma, temizlik ve güvenlik gibi temel konforların birlikte çalıştığı kent hayatını kastediyorum. ARTIK "UZAK" DEĞİLİZ Mersin uzun yıllar turizm rekabetinde iki prangayı taşıdı: havalimanı eksikliği ve “çile yolu” hissi veren ulaşım. Bugün bu tablo değişti. Çukurova Uluslararası Havalimanı, bölgeyi Türkiye’ye ve dünyaya bağlayan stratejik bir kaldıraçtır. Karayolunda da yıllardır konuşulan güzergahlar etap etap rahatlıyor, yol kalitesi artıyor. Artık turist için Mersin’e gelmek zor değil. Tam da bu yüzden kritik soru şudur: Gelen turiste ne sunacağız? Ulaşım donanımı güçlenirken, kent “yazılımını” aynı hızda güncelleyemezse fırsat penceresi kaçabilir. Bugün planlanan pek çok yatırımın gecikmesi, projelerin tamamlanma sürelerinin uzaması, bu riski büyütüyor. Ulaşımı çözerken, sahneyi kurmak için zamanı da iyi yönetmeliyiz. KISA BİR ÖZELEŞTİRİ: "GÖSTERMELİK İŞLER" DÖNEMİ BİTMELİ Beş yıl Mersin Ticaret ve Sanayi Odası Yönetim Kurulu Başkanlığı yaptım. Makine mühendisi bir sanayici olarak her sektörün tüm ayrıntılarını bilemem. Ama şunu bilirim: Sahada çalışan komiteler veri ve öneriyle beslerse başkan da, kurum da doğru hedefe yürür. Bazı alanlarda bunu başardık, bazı alanlarda ise gösterişe kaçan, vitrinlik kalan işler ağır bastı. Bugün amacım kimseyi kırmak değil. Turizm başta olmak üzere tüm paydaşları gerçek işlere, gerçek standartlara, gerçek yönetime çağırmaktır. Mersin’in potansiyeli, günübirlik etkinliklerle değil; kent merkezinden başlayan disiplinli bir dönüşümle açığa çıkar. SORUN TANITIM DEĞİL, SAHNE Mersin’de son yıllarda yatırım yok mu? Var. Deniz kıyısı, marina, büyük ölçekli alışveriş merkezleri, yeni yollar, yeni kavşaklar. Fakat bunlar, turistin kentle temasını otomatik olarak artırmıyor. Turist çoğu zaman otelden çıkıp bir AVM’ye uğruyor (zaten geldiği ülkede var), bir noktayı görüyor ve geçip gidiyor. Harcama kent içine yayılmıyor, kalış süresi uzamıyor, kent vitrini boş kalıyor. Bu tablo bize şunu söylüyor: Eksik olan tanıtım değil, sahnedir. Sahne kurulmadan tanıtım, sadece daha çok insanı aynı eksik deneyime çağırır. ÇÖZÜM: KENT MERKEZİNİ BİR "AÇIK HAVA AVM"SİNE DÖNÜŞTÜRMEK Bugün kent merkezinde birkaç güçlü odak noktası var; Marina ve AVM’ler. Ancak bu odaklar güçlendikçe geleneksel cadde ekonomisi zayıflıyor. Benim itirazım tam da budur: Mersin’in merkezini AVM’lerle yarışan bir bina projesi gibi değil, AVM disipliniyle işleyen bir kent hayatı projesi gibi ele almalıyız. Önerim nettir: İstiklal, Kuvayı Milliye, Atatürk ve Silifke caddeleri gibi ana omurgaları, bağlantı sokaklarıyla birlikte bir “kent sahnesi”ne dönüştürelim. Bu bir kaldırım taşı ya da cephe boyası meselesi değil; yönetim ve hizmet standardı meselesidir. Bir açık hava AVM’yi ayakta tutan şey vitrin değil, ritimdir. Temizlik, aydınlatma, güvenlik, yönlendirme, etkinlik takvimi, esnaf koordinasyonu, arıza yönetimi, görünür kalite. Cadde, ancak düzenli işletilince alışkanlık üretir. Sahne çalışması her ilçe, özellikle sahil ilçeleri için kıyı karakterini, sokak ölçeğini, cephe oranlarını, gölgelik ve geçirgen zemin gibi iklim gerçeklerini tanımlayan basit ama bağlayıcı bir “kentsel tasarım rehberi” ve “tip projeler seti” hazırlanabilir. Bu planda unsurlardan en önemlisi her “ilçeye ve beldeye meydan oluşturma”. KESİNTİSİZ HİZMETLER: TURİSTİ KENTTE TUTAN AYRINTILAR Caddeyi geri getirmenin iki kritik eşiği var: “çağdaş tuvalet” ve “park etme çözümü”. Buna yön bulma, erişilebilir kaldırım, güvenli akşam koridoru, aydınlatma, gölgelik, oturma elemanları, mikromobilite (kısa mesafe kişisel ulaşım) düzeni gibi konfor başlıklarını ekleyelim. Bunlar “lüks” değil, kesintisiz kent hizmetleridir. Küçük görünen bu detaylar çözülmeden turist de Mersinli de caddede uzun süre kalmaz. Kent sahnesi kurulunca turizm sadece turiste çalışmaz. Mersinli de caddede nefes alır, esnaf yeniden iş üretir, sanat ve kültür sokağa taşar. Turist de “geçtim” değil, “kaldım” demeye başlar. YÖNETİM MODELİ: İŞ GELİŞTİRME BÖLGESİ MANTIĞI Bu işin anahtarı, tek bir kurumun iyi niyeti değil; birlikte işleyen bir yönetim modelidir. Dünyada bunun karşılığı Business Improvement District (BID) uygulamalarıdır. Türkçede “İş Geliştirme Bölgesi” demek daha doğru duruyor. Özetle; belirlenen bir cadde veya bölge için esnafın, belediyenin ve ilgili kurumların temsil edildiği küçük bir yönetim kurulu kurulur. Temizlik, güvenlik, yönlendirme, etkinlik, bakım gibi işler düzenli hizmet alımıyla yürütülür. Bütçe; gönüllü katkı, sponsor, ortak kampanya gelirleri ve belediye ile birlikte kurgulanan kalemlerle sürdürülebilir hale getirilebilir. Bu model, işi bir kampanyadan çıkarır; standartlı bir işletmeye dönüştürür. NASIL BAŞLARIZ: PİLOT ALAN VE ÖLÇÜLEBİLİR HEDEF Önce bir pilot alan seçelim ve burayı düzenleyip bir yıl boyunca “kent sahnesi” standardında işleterek örnek üretelim. İlk olarak Atatürk Caddesi bölgesi seçilebilir. Sonra ölçekleyelim. Hedefi de ölçelim. Üç basit gösterge yeter: 1) Merkezde geçirilen süre, 2) Geceleme oranı ve tekrar ziyaret, 3) Harcamanın kent içine yayılması. Bu göstergeler yükselmeye başladığında, tanıtım da kendiliğinden güç kazanır. SONUÇ Mersin’in ulaşım donanımı güçleniyor. Şimdi sırada zihniyet ve yönetim devrimi var. Kent merkezini bir açık hava AVM disipliniyle ayağa kaldıralım, sahneyi kuralım. Turist için de, Mersinli için de. Bu kent bunu hak ediyor. Haftaya Mersin’de ilan edilen Turizm Bölgelerinde yatırımların başlaması ve hızla bitirilmesi için ortaya koyacağım “MERSİN TURİZMDE PİLOT İL OLMALI” yazımda buluşmak üzere… Uğurola! Uğurola Mersin, Uğurola Türkiye kitabımı SATIN AL
- MERSİN’İN ARADA KALAN KİMLİĞİ: “HEMŞERİ MİYİZ, MERSİNLİ Mİ?”
25 Aralık 2025, Mersin “Mersin’in hikâyesi gelenlerle yazıldı ama geleceği Mersinlileşenlerle yücelecek. Kimliklere hapsolmadan, farklılıklarımızı zenginliğe dönüştürerek Mersinli olma bilincini nasıl inşa edeceğiz? Doğduğumuz yeri unutmadan, doyduğumuz kente sahip çıkmak mümkündür.” KÜÇÜK TÜRKİYE Mersin, Türkiye’nin demografik özeti gibidir. Kimi “Küçük Türkiye” der, kimi “henüz harcı tam karılmamış bir mozaik”. Ama herkesin üzerinde uzlaştığı bir gerçek var: Bu kentin hikâyesi, büyük ölçüde gelenlerle yazıldı. 19. yüzyılda Levanten ticaret çevreleriyle başlayan hareketlilik; 1980’lerde Serbest Bölge, liman ve lojistik istihdamıyla hızlandı. 1990’larda güvenlik gerekçeli zorunlu göç, kentin demografisine ağır bir katman daha ekledi. 2011 sonrası Suriye kriziyle yeni bir dalga geldi. 2023 depremleri ise yalnız ev arayanları değil, yeni bir hayat kurmaya çalışanları da Mersin’e taşıdı. Büyük ölçekli projelerin çevresinde oluşan işgücü hareketliliğini de bu tabloya eklemek gerekir. Hepsinin ortak hikâyesi aynı: “iş, aş ve huzur”. Mersin, kapısını çalanlara ekmek ve imkân sundu. Gelenler de kentin ekonomisine, sosyal hayatına ve kültürüne ciddi katkı yaptı. Bir yandan refah ve eğitim düzeyi yükseldi, diğer yandan “kentin özgür yaşam iklimi” birçok insana nefes oldu. Bugün ise bu cömertliğin karşılığında basit ama hayati bir şey bekliyor Mersin: “Geldiğimiz yeri unutmayalım; ama Mersinli olmayı da içselleştirelim.” SAHADAN DÖRT FOTOĞRAF, DÖRT FARKLI UMUT Mersin Ticaret ve Sanayi Odasındaki görev sürecimde çok sıcak ve içten ilişkiler kurdum Mersin’deki hemşeri dernekleri ile, “dostluk bağı kurduk”. Bu dostluk bağının hala aynı içtenlikle sürmesi beni çok mutlu ediyor. Hemşeri derneklerimizin bir çoğu beni hala tüm etkinliklerine davet ediyor; zamanım yettiğince katılıyorum. Çok önemsiyorum bu etkinlikleri ve davetleri. Çok güzel amaçlarla ve niyetlerle düzenleniyor bu etkinlikler. Ortak nokta şu bu etkinliklerde: “Bu kente daha çok katkıyı nasıl koyarız, bu kente birlikte sahip çıkıp kardeşliği ve dayanışmayı nasıl daha da sağlamlaştırırız…” Ortak kanı: “Mersinlilik olgusunu içselleştirmeliyiz.” Son zamanlarda dört farklı hemşeri derneği etkinliğine katıldım. Üçü de kalabalık, özenli, iddialıydı. Kültür ve müzik kadar dayanışma da öndeydi. Bu tablo bana şunu düşündürdü: Hemşeri dernekleri Mersin’de sadece nostalji üretmiyor, doğru kurulduğunda sosyoekonomik hayata gerçek bir temas kapısı olabiliyor. Genelde kökeni Güney Doğu Anadolu Bölgesi il ve ilçelerinden gelen Mersinlilerin kurduğu derneklerin bir araya geldiği Mersin STK Birliği Platformu sık sık kaynaşma ve danışma toplantıları yapıyor. Amaç Mersin’deki tüm hemşeri derneklerini bir araya getirip "Mersin Birliğini" oluşturarak Mersin’in gücünü ortaya koymak. En son toplantılarında Mersin Hilvanlılar Derneğinin toplantı salonunda bir araya geldik. Katılım yüksekti, yalnızca STK yöneticileri değil Mersin’de kanaat önderi diyebileceğimiz bir çok Mersinli vardı. Konu yine “Bu kente daha çok katkıyı nasıl koyarız, bu kente birlikte sahip çıkıp kardeşliği ve dayanışmayı nasıl daha da sağlamlaştırırız” konusuydu. Katılmaktan büyük keyif aldığım ve onur duyduğum etkinliklerdendir Mersin STK Birliği Platformunun etkinlikleri. MARİDER (Mersin Mardinliler Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği) 25. yıl gecesi: Mesaj netti: “Doğduğumuz yer Mardin olabilir; doyduğumuz ve kader birliği yaptığımız yer Mersin’dir.” Birlik vurgusu güçlüydü. MESİDER (Mersin Silifkeliler Kültür ve Dayanışma Derneği) birlik yemeği: Folklorik hatırlamanın ötesinde, yerel dokumayı modern tasarımla buluşturan “üretim ve katma değer yaklaşımı öne çıkıyordu.” Mersin Kayserililer Yardımlaşma Dayanışma ve Kültür Derneği danışma toplantısı: Masada “bizim çocuğa iş” gündemi değil, “Mersin-Kayseri arasında kalıcı ticaret ve kültür köprüsü kurma fikri vardı.” Bu üç örnek, hemşeri derneklerinin doğru ellerde birer bütünleşme ve zenginlik aracına dönüşebileceğini gösteriyor. AYNI MEKANİZMA, İKİ FARKLI SONUÇ Tam da bu yüzden meseleyi soğukkanlı okumak gerekiyor. Çünkü aynı mekanizma, doğru kurulduğunda aidiyeti büyütür; yanlış kurulduğunda içe kapanmayı, ayrışmayı ve güvensizliği besler. Bu yazıyı üç soru üzerine kurdum. 1) Hemşeri dernekleri kimlere, hangi ihtiyaç anında temas eder? Mersin bir göç kenti. İnsanlar iş için, eğitim için, sağlık için, huzur için, kimi zaman da afet ve güvenlik gerekçeleriyle buraya geldi, gelmeye devam ediyor. Çekim gücü: Liman ve lojistik ekosistemi, Serbest Bölge, depolama-gümrükleme-taşımacılık zinciri; tarım, paketleme ve ihracat bağlantıları; sanayi bölgeleri; inşaat ve hizmet sektörünün geniş istihdam alanı; iklim ve ulaşım kolaylığı. İten nedenler: Göç veren illerde geçim zorlukları, işsizlik, tarım gelirlerindeki dalgalanma; eğitim ve sağlık imkânına erişim arayışı; dönemsel olarak afet, güvenlik, hane birleşmesi gibi sebepler. Zincir göç ve hemşeri ağı: “Bir kişi gelir, iş bulur, ev tutar; ardından akrabalar ve hemşeriler gelir” mekanizması Mersin’de güçlü çalışır. Hemşeri dernekleri bu ağın kurumsal yüzüdür ve daha etkin olmalıdır. Bu tablo şunu söyler: Yeni gelen için hemşeri derneği çoğu zaman ilk danışma kapısıdır. Barınma, iş arama, çocukların eğitimi, burs, acil yardım gibi konularda hızlı temas sağlar. Bu, kentin sosyal dokusunu rahatlatabilir de, doğru yönetilmezse kentin kurumlarına “kayırmacılık” gölgesi de düşürebilir. 2) Bu temas kent aidiyetini artırır mı, yoksa içe kapanmayı mı büyütür? Burada iki yol var. Aidiyeti artıran yol Dernek sadece kendi çevresiyle değil, kentin ortak kurumlarıyla da düzenli temas kurar: Belediyeler, odalar, üniversiteler, meslek örgütleri, diğer STK’lar. Dil “biz-onlar” dili olmaz; “Mersin’de birlikte yaşayan insanlar” dili olur. Etkinlikler yalnızca kültürel anımsama değil; Mersin’in ortak meselelerine dokunan kamu yararı üretir: burs, gönüllülük, afet hazırlığı, genç istihdamı, çevre gibi. Gençler ve kadınlar sadece izleyici değil, karar süreçlerinin aktörü olur. İçe kapanmayı büyüten yol Dernek enerjisi tamamen içe döner, kentle temas zayıflar. Aşırı kimlik vurgusu, kentin ortak kimliğinin önüne geçer; ayrışma algısı büyür, karşı tarafta savunma refleksi oluşur. Siyasetle ilişki ilkesizleşirse “ayrıcalık” ve “patronaj” algısı doğar. Mersin’in beklentisi net: Bu kent, kendine gelen insanlardan “Mersinlilik aidiyeti” bekliyor. Hemşeri derneklerinin sınavı da burada. 3) Olumlu etkiyi kalıcı kılacak yönetişim kuralları neler olmalı? Tartışmayı “hemşeri dernekler olsun mu olmasın mı” düzleminden çıkarmalıyız. Asıl hedef, derneklerin dayanışma gücünü kentin ortak yararına bağlayacak kuralları birlikte koymaktır. Sivil toplumu zehirleyen, kentlerin kimyasını bozan tehlike; birlik söylemi altında yürüyen “kimlikçilik” ve “kurumsal tekelleşme” girişimleridir. Enerjimizi tarımda, sanayide, turizmde, lojistikte, ticarette, eğitimde, sağlıkta Mersin’i büyütmeye harcamamız gerekirken; içeride “koltuk ve kota, ele geçirme” kavgalarıyla tüketmemeliyiz; “çocuklarımıza huzur, refah ve kardeşlik içinde birlikte yaşayacakları bir kent bırakmalıyız.” Bu çerçevede uygulanabilir bir “iyi yönetişim planı” şunları kapsamalı: Şeffaflık Çıkar çatışması kuralı Siyasi tarafsızlık ilkesi Dönüşümlü görev ve denetim Kentle ortak proje zorunluluğu Genç ve kadın katılımı Katıldığım üç etkinlikte şunu net gördüm: Doğru kurgulandığında hemşeri dernekleri sosyal barışa omuz veriyor. İnsanlar birbirini tanıyor, güven köprüleri kuruluyor, ticaret ve kültür bağlantıları doğuyor. Yukarıda anlattığım bu dört örnek, “iyi niyetin doğru yönetimle nasıl değer ürettiğini gösterdi.” Hemşeri derneklerimiz doğru yolda ilerliyorlar. Yöneticilerine ve üyelerine teşekkür ederim. Yanlış kurgulandığında ise ayrışma damarları beslenir, herkes birbirinden şüphe eder hale gelir. Mersin’in ihtiyacı kavga değil, ortak akıl. Ayrıştıran kimlik yarışı değil, birleştiren kent aidiyetidir. MERSİN ORTAK PAYDASINDA BULUŞMAK Mersin kimsenin özel mülkü değildir; hiçbir kimliğin de içine kapanmış alanı olmamalı. Çözüm, yüksek sesle konuşan küçük bir azınlığın ajitasyonuna teslim olmak değil; sessiz çoğunluğun derneklerde ve kent yönetiminde aktif rol almasıdır. “Hemşeri Derneği” değil, “Mersin’e Açılan Dernek” Dernekler tabelalarındaki şehir adını bir üst kimlik değil, kültürel renk olarak görmeli. Üst kimlik, Mersin ortak paydasında buluşmaktır. Çoğu insan ait olmadığı bir şeyi benimsemez ve özen göstermez. Mersinli olmak kimseyi inkâr etmez Mersin’in tarihsel dokusu Yörük-Türkmen aşiretlerinden Levantenlere, Arap Müslüman ve Arap Hristiyan topluluklara kadar birçok unsurun bir arada yaşamasıyla örüldü. Bu kentte insanlar köklerini koruyarak ortak bir şehir kültürü de üretebildi. Mersin’in gücü buradadır; “yüksek bir Birlikte Yaşama Kültürü”. Kültür zenginliğimiz arttıkça daha da güçleniyoruz. Liyakat esaslı kurumlar Odalar ve STK’lar “hemşeri kotalarıyla değil”, yetkinlik ve proje performansıyla yönetilmelidir. Toplumsal uyum ve köprü dili Söylem şu olmalı: “Hemşerilik köprüdür; köprünün iki ucu da Mersin’de buluşmalıdır.” Derneklerimizi dayanışma kadar şeffaflık ve kent yararıyla da büyütelim. SON SÖZ Hemşerilik, Mersinliliğe açılan bir kapı olmalı. “Birlikte daha güçlü bir Mersin için.” Uğurola Mersin.
- MERSİN’DEN TÜRKİYE’YE PROJELER: MODEL KÖYLER GRUP MERKEZLERİ - Bölüm 3
KÖY AYAĞA KALKARSA TÜRKİYE NEFES ALIR, Ayhan Kızıltan, 21/12/2025 “Bu yazı, Hollanda’nın lojistik gücünden Japonya’nın marka disiplinine kadar dünyada başarısı kanıtlanmış modelleri, Mersin’in potansiyeli ve Anadolu imecesiyle sentezliyor. Siyasetin gölgesinden uzak, 'Üç Katmanlı Denetim' ve profesyonel yönetim anlayışıyla kurguladığım bu sistem, köylüyü yeniden üretim zincirinin efendisi yapmayı hedefliyor. Yalnızca tarımı değil demokrasiyi de güçlendirecek o kurumsal reçetenin detayları...” DÜNYADAN ÖRNEKLER VE MERSİN’E ÖZGÜN SENTEZ Amerika’yı yeniden keşfetmiyoruz; bu model hayali bir kurgu değil, dünyada başarısı kanıtlanmış uygulamaların Mersin gerçeklerine uyarlanmış bilimsel bir sentezidir. Dünyanın farklı bölgelerinde tarım, gıda ve kırsal kalkınma alanında öne çıkan örnekler şunlardır: Hollanda (Greenports): Teknoloji ve lojistik yerleşke mantığıyla üretim ve dağıtımın entegre edilmesi. İtalya (Kooperatifler): Markalaşma ve kalite disiplini; üreticinin sadece ham maddeci değil, fabrikanın da ortağı olduğu sistem. ABD (Food Hubs): Küçük üreticiyi pazara ulaştıran lojistik ağlar. Japonya (OVOP Hareketi): “Bir Köy Bir Ürün” yaklaşımıyla her köye marka kimliği kazandırılması. Hindistan (FPO ve Gıda Kümeleri): Küçük üreticilerin toplu alım-satım gücü ve ortak altyapı merkezlerinde buluşması. UNIDO (Agro-Gıda Parkları): BM’nin tarım ve sanayiyi entegre eden yerleşke modeli. Çin (Dijital Köyler): Ortak lojistik ve e-ticaret ağıyla gençlerin kırsalda tutulması. AB (LEADER): Yerel aktörlerin yönettiği, çok paydaşlı Özetle; Ürün Kardeş Köyler ve Model Köyler Merkezleri, tüm bu küresel tecrübelerden esinlenen ancak Anadolu imecesi ve Mersin’in potansiyeline göre tasarlanmış özgün bir kalkınma reçetesidir. Bu yaklaşım, yerel değerleri markalaştırırken üreticiyi güçlendiren, lojistik ve dijital altyapıyla desteklenen, çok paydaşlı bir kalkınma vizyonu sunmaktadır. KOOPERATİFLER SİYASETE TESLİM OLMASIN Türkiye’nin acı bir tecrübesi var: Güzel niyetlerle kurulan kooperatifler, birlikler bir süre sonra ya bir grubun çıkar alanına dönüşüyor ya da siyaset kavgasının içinde savrulup gidiyor. Çiftçi yine başa dönüyor. Bu kez aynı hatayı yapmamak için yönetim modelini baştan net koymak zorundayız. Üç katmanlı bir yapı öneriyorum: Köy Üretici Konseyleri Her ürün halkasında köylerin seçtiği üretici temsilcilerinden oluşan konseyler kurulacak. Merkezin yatırım öncelikleri, eğitim ihtiyaçları, hizmet kalitesi bu konseylerde tartışılacak, kararlar tutanak altına alınarak merkeze iletilecek. Model Köyler Grup Merkezi İşletmesi Her merkez için ayrı bir şirketimsi yapı. Yönetim kurulu bileşiminde çiftçi ağırlığı korunacak, ancak icra makamı profesyonel yöneticilere teslim edilecek. Aktif siyasette olanlar yönetim ve denetim organlarında görev alamayacak. Yönetim kurulu üyeliklerinde dönem sınırı olacak. Büyük alımlar ve ihalelerde şeffaf ihale ve bağımsız denetim zorunlu hale gelecek. Üst çatı: Tarım Köy Halkaları Birliği Bütün merkezlerin üzerinde, bizzat ticaret yapmayan, standart ve denetim fonksiyonu olan bir üst birlik kurulacak. Bu birlik, ortak kalite ve izlenebilirlik standartlarını belirleyecek, dijital veri tabanını tutacak, bağımsız dış denetimleri organize edecek, ortak marka ve tanıtım çalışmalarını yönetecek. Buna ek olarak, Baro, Serbest Muhasebeci ve Mali Müşavirler Odası, Ziraat Mühendisleri Odası, Ziraat Odaları ve üniversite temsilcilerinden oluşan bağımsız bir Etik ve Denetim Kurulu yapının vicdanı olacak. Merkezlerin adı, logosu, mekanları hiçbir siyasi kampanyada kullanılamayacak. Yöneticilerin yakın akrabalarının merkezden iş almasına sınırlar gelecek. İç denetim, bağımsız mali denetim ve üst birlik denetimi birlikte işletilecek, raporlar tüm üyelere açık olacak. Kısacası bu model, sadece tarımsal değil, demokratik ve şeffaf yönetişim iddiası da taşıyor. KÖYLÜ YENİDEN EFENDİ OLACAKSA Ben bu modeli sadece Mersin’in tarımına teknik bir öneri olarak görmüyorum. Bu aynı zamanda Türkiye’de yerelden başlayarak, kurallı, şeffaf, siyaset üstü bir kalkınma denemesidir. Cumhuriyetin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk, yüzyılın başında “Köylü milletin efendisidir” derken, bu ülkenin gerçek omurgasının toprağa emek veren insanlar olduğunu vurguluyordu. Bugün ise Türkiye’nin pek çok bölgesinde köylü kendini efendi gibi değil, zincirin en zayıf halkası gibi hissediyor. Ürün Kardeş Köyler ve Model Köyler Merkezleri tam da bu tarihsel cümlenin ağırlığını hatırlatmak ve köylüyü yeniden zincirin en güçlü halkası haline getirmek için önerdiğim bir modeldir. Eğer Mersin’in tarım kuşaklarında: Köyleri ürün halkalarına göre akıllıca gruplar, Bu halkaların merkezine Model Köyler Grup Merkezlerini kurar, Girdide ortak, satışta güçlü, yatırımda çiftçi katkılı ve devlet destekli, İmarda toprağı koruyan, geleceği düşünen bir düzen kurarsak, Yönetimi siyasetin değil, kuralların ve denetimin hâkim olduğu bir yapıya emanet edersek, Şunu bütün ülkeye göstermiş oluruz: Köyün kaderi kapıdaki tüccarın keyfine bırakılmadığında, Tarla sadece üretim alanı değil, iyi yönetilen bir işletme haline geldiğinde, Gençler köye döndüğünde sadece işçi değil, yöneten olduğunda, Devlet desteği doğru modele, doğru denetime bağlandığında Tarım da kazanır, demokrasi de güçlenir, toprak da nefes alır. Mersin bu modeli cesaretle hayata geçirebilirse, Türkiye’nin dört bir yanındaki üretim havzalarına ilham verecek. Bugün atacağımız adım, yarın sadece bir köyün, bir ilçenin değil, ülkenin gıda güvencesini ve kırsalın umudunu yeniden inşa edebilir. SON SÖZÜM ŞU: Köy ayağa kalkarsa Türkiye nefes alır. Ürün kardeş köyler, model köyler merkezleri ve akıllı imar, bu nefesin yol haritasıdır. Bu yazım Tarım sektörü konusunu şimdilik bitirdik. Önümüzdeki yazım Mersin için çok önemli bir sektör, TURİZM sektörü olacak. Turizm yazımda buluşmak üzere hoşça kalın.
- MERSİN’DEN TÜRKİYE’YE PROJELER: MODEL KÖYLER GRUP MERKEZLERİ-Bölüm 2
TARLAYI ŞANSA DEĞİL, AKLA EMANET ETMEK: ÜRETİMDEN İMARA YENİ BİR MODEL - Ayhan Kızıltan, 17/12/2025 “Model Köyler Grup Merkezleri sadece depolama ve satış noktası değil; üretimi planlayan, gençleri yönetime dahil eden, toprağı koruyan ve şeffaf yönetim ilkeleriyle çalışan bir kalkınma üssü olacak. Bu bölümde, ekonomik omurga, üretim planlaması, eğitim ve dünyadan örneklerle desteklenen yönetim modelini detaylıca ele alıyorum." GİRDİDE TOPTANCI, ÜRÜNDE TEK SATICI Bu modelin ekonomik kalbinde güçlü bir mantık var: Girdide toptancı, çıktıda tek satıcı olmak. Nasıl işleyecek? Toplu girdi alımı: Grup merkezi bünyesindeki satın alma birimi, köy halkasının tüm gübre, ilaç, tohum, fide ve yem ihtiyacını sezon başında planlayacak. Fabrikalardan doğrudan, toptan ve peşin fiyatına alınan bu girdiler sayesinde maliyetler ciddi biçimde düşecek. Tek elden ürün satışı: Çiftçi bireysel satış yapmayacak. Tüm ürün merkezde toplanacak, işlenecek, paketlenecek. Merkez, elindeki binlerce tonluk ürünle ulusal market zincirleri, tüccarlar ve ihracatçılar karşısında başka bir masaya oturacak. Dağınık, günübirlik pazarlık yerine, tek fiyat, güçlü pazarlık dönemi başlayacak. Sözleşmeli üretim ve bağlılık: Sezon başında çiftçi ile merkez arasında sözleşmeli üretim anlaşmaları yapılacak. Böylece hem merkez ne kadar ürüne göre yatırım yapacağını bilecek, hem çiftçi ürünü için bir güvenceye sahip olacak. Kısacası, köylü tek tek tüccarın peşinde dolaşan bir satıcı olmaktan çıkıp, kendi fabrikasının, kendi markasının ortağı haline gelecek. ÜRETİM PLANLAMASI: Ne ektiğimizi şansa bırakmayan merkez Bütün bu yapı, tarlada neyin, ne kadar ekileceği planlanmazsa eksik kalır. Bugün yaşadığımız en büyük sorunlardan biri de bu. Aynı ovada herkes aynı yıl aynı ürüne yükleniyor, sonra da hep birlikte fiyat çakılmasını seyrediyoruz. Model Köyler Grup Merkezlerinin içinde bu nedenle güçlü bir Üretim Planlama Birimi olmalı. Bu birim ne yapacak? Her ürün kardeş köy halkası için ayrıntılı bir ürün envanteri çıkaracak. Hangi köyde hangi ürün, kaç dekarda ekiliyor, son yıllarda ortalama verim ne, sulama durumu nasıl, hepsi kayıt altında olacak. Pazar verileri ve fiyat trendleri düzenli izlenecek. Hal, ihracat, zincir market ve sanayi alıcılarının talep projeksiyonlarıyla köydeki üretim niyeti aynı masada buluşturulacak. Sezon başlamadan önce, köylü ile birlikte ürün deseninin çerçevesi çizilecek. Hangi üründen yaklaşık ne kadar ekileceği, hangi köyde hangi çeşidin teşvik edileceği, hangi alanlarda riskli ürün yoğunluğunun azaltılacağı kararlaştırılacak. Alternatif ürün planı yapılacak. Fiyatı sık sık çakılan, hastalık riski yüksek ya da iklim baskısına açık ürünlerde, toprağın yapısına ve suya uygun alternatif bitkiler belirlenecek. Üretimin bir bölümü kademeli olarak bu alternatiflere yönlendirilecek. Merkezin soğuk hava, işleme ve paketleme kapasitesi ile sahadaki üretim uyumlu hale getirilecek. Yani depoların kaldırabileceği miktarın çok üzerinde bir üretim plansızca tarlaya yayılmayacak, kapasite ile ekim alanı aynı tabloda yönetilecek. Üretim planı, çiftçi ile yapılan sözleşmeli üretim anlaşmalarının temelini oluşturacak. Böylece sözleşme, sadece fiyat güvencesi değil, aynı zamanda bölgesel ürün dengesinin anahtarı haline gelecek. Bu planlama modeli, kimsenin elinden özgürlüğünü almak için değil, hep birlikte batmak yerine hep birlikte kazanmanın yolunu açmak için gerekli. Çiftçi yine karar verici olacak, ama artık elinde güçlü bir veri seti, yanında ziraat mühendisi, ekonomist ve lojistik uzmanı ile birlikte karar verecek. Kısacası, Model Köyler Grup Merkezleri sadece üretileni depolayan ve satan bir yer değil, ne üretileceğini de akılla ve ortak akılla planlayan bir beyin olacaktır. TARLA OKULU VE İŞLETME OKULU AYNI ÇATI ALTINDA Tarımda kalıcı başarı sadece iyi üretmekle sağlanmaz. Tarlayı işletme gibi yönetmeyi bilmeyen çiftçi, ne kadar çok üretirse üretsin, hesabı tutturamaz. Bu yüzden Model Köyler Grup Merkezlerinin içinde bir de Eğitim ve Dönüşüm Merkezi olmalı. Bu merkezde: Modern tarım teknikleri Bilinçli ilaçlama ve gübreleme, iklim krizi ile uyum, su verimliliği, toprak sağlığı, biyolojik mücadele gibi başlıklarda düzenli eğitimler verilecek. Finansal okuryazarlık Çiftçiye ürün başına gerçek maliyet hesabı, günlük gelir-gider kaydı, yıllık bütçe ve nakit akışı planı öğretilerek tarlayı işletme gibi yönetme kültürü yerleşecek. İkinci kuşak yönetici eğitimi Köyün gençleri için pazarlama, e-ticaret, marka yönetimi, dijital sistemler ve yöneticilik alanlarında programlar hazırlanacak. Genç, traktör süren iş gücü olmanın ötesine geçip, yerleşkenin muhasebesini, lojistiğini, dijital altyapısını yöneten yeni kuşak tarım girişimcisine dönüşecek. Dijital cüzdan ve şeffaf hesap Çiftçi, cep telefonundaki uygulamadan tarladan çıkan ürünün merkeze girişini, işlenmesini, satış fiyatını ve kendisine düşen payı anlık görebilecek. Bu, sadece bir eğitim değil, zihniyet devrimidir. TOPRAĞI DA GELECEĞİ DE PLANLAMAK: Model köylerin imar aklı Bir önemli başlık da şu: Bu model köylerin çevresi plansız bırakılırsa ne olur? Bugün Türkiye’nin birçok yerinde acı bir tecrübe yaşadık. Önce bir üretim odağı doğdu, ardından etrafı kontrolsüz yapılaşmaya açıldı. Depolar, gelişigüzel sanayi binaları, kontrolsüz konutlar, tarım arazisine sızan beton... Sonuçta ne tarım kaldı ne sağlıklı yerleşim. Bu hatayı tekrar etmemek için, Model Köyler Grup Merkezleri ile birlikte akıllı ve koruyucu imar planı yapmak zorundayız. Bence şu temel ilkeler olmalı: Tarım toprağı kutsal sayılmalı Yerleşkenin etrafında, verimli tarım arazileri tarım dışı kullanıma gelişigüzel açılmamalı. Rant baskısına karşı, tarımsal nitelikli imar kararlarıyla toprağın bütünlüğü korunmalı. Fonksiyonlara göre planlı alanlar İmar planında net zonlar tanımlanmalı: Tarım ve deneme parselleri, işleme ve depolama alanları, lojistik ve yükleme sahaları, yenilenebilir enerji alanları (GES, küçük ölçekli RES, biyogaz), sosyal donatı alanları ve sınırlı, kontrollü yerleşim alanları. Geleceğe yer bırakmak Yerleşkeler ilk günden son büyüklüğünde kurulamayabilir. O yüzden imar planında, ileride ihtiyaç duyulacak ilave depo, yeni hat, ikinci laboratuvar, eğitim tesisi, atık su arıtma tesisi gibi yatırımlar için genişleme koridorları ayrılmalı. Yani bugünün değil, 10-20 yıl sonrasının ihtiyaçlarını da düşünen bir vizyonla plan yapılmalı. Karmaşık değil, okunaklı köy dokusu Model köyün çevresinde, köyün geleneksel dokusunu tamamen boğmadan, ama dağınık gecekondulaşmaya da izin vermeden bir yerleşim düzeni kurulmalı. Üreticinin evleri, sosyal alanlar, okul, sağlık birimi gibi hizmetler yürüme mesafesinde ve düzenli bir doku içinde planlanmalı. İmar, kalkınmanın aracı olmalı; rantın değil Bu bölgelere verilecek her imar kararı, bu karar tarımsal üretim gücünü ve çiftçinin refahını artırıyor mu, azaltıyor mu filtresinden geçirilmeli. Rant amaçlı arsa spekülasyonuna ve tarım dışı betonlaşmaya kesin fren konulmalı. Kısaca söylemek gerekirse: Model köylerin yerleşkesini kurarken, etrafındaki köy yaşamını ve toprağın geleceğini de planlayalım ki, bugünün akıllı tarımı yarının kontrolsüz betonuna kurban gitmesin. Dizinin bir sonraki ve son bölümünde ve profesyonel yönetim anlayışıyla kurguladığım bu sistemi “DÜNYADAN ÖRNEKLER VE MERSİN'E ÖZGÜN SENTEZ” başlığı altında irdeleyeceğim. 3. Bölümde buluşmak üzere hoşça kalın.
- MERSİN’DEN TÜRKİYE’YE PROJELER: MODEL KÖYLER GRUP MERKEZLERİ-Bölüm 1
BU KADAR EMEK NEDEN REFAHA DÖNÜŞMÜYOR? - Ayhan Kızıltan, 10/12/2025 "Türkiye tarımı yıllardır parçalı üretim, pazarlama zaafı ve yüksek maliyetler nedeniyle potansiyelini tam kullanamıyor. Mersin’den başlayan bu model, köyleri ürün halkalarıyla birleştirerek güçlü bir üretim ve pazarlama ağı kurmayı hedefliyor. Bu yazıda, sorunun kökenini ve çözümün temel mantığını keşfedeceksiniz." KIRSALIN KURTULUŞ REÇETESİ: ÜRÜN KARDEŞ KÖYLER ve MODEL KÖYLER MERKEZLERİ Mersin’in köylerine yıllardır aynı soruyla gittim: “Bu kadar emek, bu kadar bereket, neden refaha dönüşmüyor?” Aynı vadide yan yana duran köyler... Hepsinde aynı ürün. Aynı kayısı ağaçları, aynı muz seraları, aynı limon bahçeleri. Ama pazarlık gücü dağınık, planlama yok, lojistik başlı başına bir dert. Fiyat düşünce herkes birlikte üzülüyor, kimse birlikte karar alamıyor. Gençler “Bu hesap tutmuyor” deyip kente gidiyor, köyün ışıkları birer birer sönüyor. Mersin’in tarımsal potansiyeli var ama örgütlü gücü eksik. İşte bu yüzden diyorum ki: Artık “tek tek köy” dönemini kapatıp “birlikte üretim havzaları” dönemine geçmek zorundayız. ÜRÜN KARDEŞ KÖYLER VE MODEL KÖYLER GRUP MERKEZLERİ: Dağınık güçten birleşik güce Türkiye tarımının kronikleşmiş sorunları belli: Parçalı üretim, ölçek ekonomisine geçememe, pazarlama zaafı, yüksek girdi maliyetleri. Mersin gibi muazzam bir ürün çeşitliliğine sahip bir şehirde bu dağınıklık, potansiyeli avantaja değil, kayba dönüştürüyor. Bugün tablo kabaca şöyle: Girdiyi pahalı alıp ürünü ucuza satıyoruz. Her köy kendi başına ve kendi imkânıyla uğraşıyor. Fiyatı çoğu zaman tüccarın ve zincir marketin dayattığı rakam belirliyor. İklim krizi ve kur dalgalanması, planlamasız köylüyü ilk sallayan dalga oluyor. Bu tabloyu tersine çevirmek için önce bakış açımızı değiştirmeliyiz. Temel soru şu: “Köyleri idari sınırlarla değil, ürün ve ekonomi mantığıyla nasıl yeniden kurgularız?” ÜRÜN KARDEŞ KÖYLER: Aynı ürün, ortak kader Önerim şu: Aynı ya da benzer ürünü üreten, Coğrafi olarak birbirine yakın, Aynı iklim kuşağını, aynı lojistik omurgayı paylaşan köyleri Ürün Kardeş Köy Halkaları olarak tanımlayalım. Yani: Anamur muz köyleri, Erdemli limon köyleri, Mut kayısı ve zeytin köyleri, Torosların şeftali köyleri, Silifke çilek köyleri, Tarsus üzüm köyleri gibi halkalar... Bu köyler idari olarak yerinde dursun ama ekonomik olarak tek bir üretim havzası kabul edilsin. Her köy için küçük bir “tarımsal kimlik kartı” çıkaralım: Ürün deseni, rakım, iklim, sulama durumu, yol ağı, hal ve limana mesafe gibi bilgiler. Sonra bu kartlara bakarak mantıklı halkalar oluşturalım. Böylece tek başına savrulan köy yerine, birlikte karar alan, birlikte pazarlık eden, birlikte yatırım yapan ürün köy grupları ortaya çıkar. MODEL KÖYLER GRUP MERKEZLERİ: Bu merkezler tarlaların kalbi yerleşkeler olacaktır. Her ürün kardeş köy halkasının kalbine, lojistik olarak en uygun noktaya bir Model Köyler Grup Merkezi Yerleşkesi kuralım. Bu yerleşke, sadece bir depo ya da fabrika değil; tarımın sanayiyle, bilimin çiftçiyle buluştuğu bir yaşam ve üretim üssü olacak. Bu merkezde neler olmalı? Soğuk hava depoları Hasat sonrası fireyi en aza indiren, ürünü değer kaybetmeden saklayan modern depolar. Paketleme, sınıflandırma ve işleme tesisleri Limonun kasası, muzun kolisi, kayısının kurusu, meyvenin suyu, reçeli, püresi, sosu, konservesi... Uygun ürünler için dondurarak kurutma (freeze dry) üniteleri ile dünya pazarına uygun, raf ömrü uzun ürünler. İlaç kalıntısı ve kalite laboratuvarı Analizden geçmeyen ürün sisteme girmeyecek. Böylece hem ihracat hem iç piyasa için güven damgası oluşacak. Kantar ve şeffaf tartım alanı Kimsenin “Benim ürünüm eksik tartıldı” demeyeceği, dijital kayıtlı bir sistem. Zirai danışma ve uygulama merkezi Ziraat mühendisleri ve teknik personelin sürekli sahada olduğu, bilinçli ilaçlama, gübreleme, su yönetimi, iklim uyumu gibi konularda çiftçinin elini güçlendiren bir merkez. Gençlik ve sosyal alanlar Kütüphane, kafeterya, spor alanları, ortak çalışma ofisleri. Gençlere şu mesajı verecek alanlar: “Köye dönersen sadece tarlada değil, bu yerleşkenin yönetiminde de yer alacaksın.” Böylece köy, sadece ürün satan bir yer olmaktan çıkıp, kendi markasını üreten ve satan bir ekonomik aktör haline gelir. YATIRIMIN OMURGASI: Çiftçi ortaklığı ve devlet desteği birlikte Bu noktada kritik bir soru karşımıza çıkıyor: “Bu kadar kapsamlı işleme tesisleri, soğuk hava depoları, laboratuvarlar, sosyal alanlar nasıl finanse edilecek?” Eğer bu soruya net ve adil bir yanıt veremezsek, model kâğıt üzerinde güzel kalır, hayata geçmez. Üç ayaklı bir yatırım omurgası önerim var: Çiftçi sermayesi ve köylü ortaklığı Her köylü, ürettiği alana göre ve gücü oranında sembolik ama bağlayıcı bir sermaye katkısı yapmalı. Bu katkı, sadece para olmak zorunda değil; aynî katkılar (arsa tahsisi, inşaatta işçilik, ilk dönem ürün taahhüdü gibi) de ortaklık hesabına yazılmalı. Böylece çiftçi, merkezin gerçek anlamda ortağı olur, sadece hizmet alan değil, yönetime söz söyleyen paydaş haline gelir. Devlet desteği: En az katkı kadar, mümkünse daha fazla Model köy yerleşkeleri, klasik teşvik mantığının ötesine geçen, özel statülü projeler olarak tanımlanmalı. Çiftçiden gelen her 1 birim sermayeye karşılık, kamu kaynaklarından (kalkınma ajansları, kırsal kalkınma fonları, uygun faizli uzun vadeli krediler, hibe programları) en az 1, idealde 2 birim destek sağlanmalı. Devlet bu modelde yapıp yöneten değil, katalizör ve hızlandırıcı rol üstlenmeli. Yani sermayeyi tetiklemeli, kritik altyapıyı kurmalı, ama günlük işletmeyi profesyonel yönetime ve çiftçi ortaklığına bırakmalı. Yerel yönetim ve altyapı katkısı Yol, su, kanalizasyon, elektrik, internet, atık yönetimi gibi temel altyapılar, ilgili belediyelerin ve merkezi idarenin sorumluluğunda hızla tamamlanmalı. Mümkünse, belediyeler ve ilgili kurumlar, yerleşke içindeki bazı sosyal alanların inşaatına (toplantı salonu, eğitim merkezi, çocuk alanı gibi) doğrudan katkı verebilmeli. Bu karma modelin bir önemli sonucu daha var: Devlet desteği, doğrudan hiçbir denetimi olmayan yapılara değil, şeffaf, denetlenebilir, çiftçi ağırlıklı ve profesyonelce yönetilen merkezlere verildiği için kaynak israfı ve siyasal kayırma riskleri azalır. Yani kamu kaynağı da kırsal da korunmuş olur. Bu modelin temellerini gördük; peki bu yapı nasıl işleyecek, hangi mekanizmalarla sürdürülebilir olacak? Bir sonraki bölümde ekonomik omurga, üretim planlaması ve şeffaf yönetim detaylarını ele alacağız. Sonraki yazıda görüşmek üzere hoşça kalın!
- KURTARILMAYI BEKLEYEN BİR MERSİN DEĞERİ DAHA: İÇİŞLERİ BAKANLIĞI MAHALLİ İDARELER BİRLİĞİ EĞİTİM TESİSLERİ…
Ayhan Kızıltan, ben@ayhankiziltan.com, Mersin 29 Mayıs 2024 Yaklaşık 26 yıl önce 37 dönüm arsaya yapılan Mersin Mezitli İlçesinde bulunan İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Birliği Eğitim Tesisleri birçok kurum ve basın tarafından sayısız kere dile getirildi. Mersin Mezitli İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Birliği Eğitim Tesisleri Ancak hep karmaşık ortaklık yapısı gündeme getirilerek el atılamadığı belirtildi. Mersin’e çok büyük değer katacak bir konumda metruk binaların bulunduğu denize sıfır, olağanüstü güzel ve değerli bir arazi. Türkiye’nin hangi belediyesi ya da kurumu buraya ortak olursa olsun, burası Mersin ve Mersinlilerin malıdır. Mersin’i yönetenler ve siyasiler irade koyup burayı Mersinlilere teslim etmeli ve Mersinlilerin isteğine göre değerlendirilmelidir. Buraya neler yapılabilir, neler! Mersin Mezitli İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Birliği Eğitim Tesisleri Mezitli İlçemiz Mersin Merkezde halkın denizle buluşabileceği tek bölge. Mezitli ilçemiz iyi planlandığı takdirde Fransa’nın Nice, Cannes gibi sahil kenti olabilir; ancak ilçenin ilk kurulduğu günden başlayarak çarpık ve keyfi imarlaşma ve yapılaşma Mezitli’yi içinden çıkılmaz bir duruma soktu. Yine de son yıllarda yapılan Hobi Bahçeleri dahil Yeşil Alan üretimi ilçeyi Yeşil Alan açısından zenginleştirdi. Antik yapılar yönünden de hayli zengindir Mezitli İlçesi. Mersin’i yönetenler biraraya gelip İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Birliği Eğitim Tesisleri sorununu Mersin’e değer katacak şekilde çözsün! Herkesin aklına geldiği gibi burası Kongre ve Konferansların yapılabileceği 5 Yıldızlı bir otel olabilir, ama bana kalırsa Mersin Büyükşehir Belediyesine tahsis edilip içinde yelkencilik dahil denizle ilgili birçok imkanı olan Akdeniz Sahillerinin en nezih ve güzel plajı haline getirilebilir. Mersin denizle buluşur; burnumuzun dibindeki denize ulaşmak çok zor Mersin’de. Bir deniz kentinde yaşadığımızı hissetmeliyiz.
- MERSİN SANAYİ ODASI KURULMALI MI?…
ÖZET: Mersin Sanayi Odası talebi, MTSO’yu bölmek değil, büyüyen sanayiyi çağın teknolojisi, dijitalleşme ve ihracat vizyonu ile buluşturacak, sanayicinin örgütlenme ve kendi sorunlarına odaklanma hakkını hayata geçirme çağrısıdır. 07 Mart 2025 Son 2-3 aydır Mersin’deki sanayicilerde bir hareketlilik var; yanısıra da heyecan ve tutku var. Mersin’in bakliyat sektörünün deneyimli ve uluslararası sanayicisi Mahmut Arslan, Mersin’e son bir hizmet yapıp Mersin Sanayi Odasının kurulmasına önderlik edeceğim deyip yola çıktı. Mahmut Arslan’ı yıllardır tanırım; Mersin Ticaret ve Sanayi Odası seçimlerinde çoğunlukla kendisiyle karşı gruplarda mücadele ettik. Son derece saygılı, sevecen, nüktedan ve alçak gönüllü bir insandır. Her şeyden önce kaybettiğinde içtenlikle el sıkmasını bilen bir insandır. Benim MTSO Başkanlığım sürecinde kendisiyle yakınlaştık; bir birimizi daha iyi tanıdık. Hatta bir gün kendisini ziyaret etmiştim. Ofisi biraz kalabalıktı. Bir başka özelliği de aklındakini sakınmadan söylemektir. Konuşmasını birden kesip misafirlerine beni göstererek, “ben bu Ayhan Kızıltan’ı eskiden pek sevmezdim. Ama kendisini yakından tanıyınca hiç öyle kötü biri olmadığını anladım. İyi tanıyınca en sevdiğim insanlardan biri oldu” dedi. Epey gülüştük! Bir de meslektaşlığımız var; ikimiz de Makine Mühendisiyiz. Kendisine Mersinli Sanayici için çıktığı bu yolda başarılar dilerim; yürekten diliyorum bunu. Mersinli Sanayicinin istediği, sanayi ve üretime odaklanmış bir kurum olması. Liyakatli sanayicilerden oluşmuş, sanayicinin sıkıntılarını bilen, isteklerini ve gereksinimlerini anlayıp bunlara uygun planlar ve projeler, uygulamalar yapıp Mersin Sanayisinin Tarım ve Lojistikten sonra bir üçüncü, hatta birinci, güçlü sektörü olması Mersin’in. Mahmut Arslan ve ekibi ileri görüşlülükle bu isteği görüp çalışmalara başladı. Grubunda gönüllü çalışan bazı Mersin Sevdalıları da var. Duyumlarıma göre de hayli yol almışlar; önleri kesilmeye çalışılmasın. Destek olunsun! MERSİN TİCARET VE SANAYİ ODASI BÖLÜNÜR MÜ? Mersin Sanayi Oluşumunun, sanayicinin yoğun isteği ve gerekliliği üzerine sanayicilerin ODALAŞMASI bir BÖLÜNME DEĞİLDİR. Sanayiye ve üretime odaklanılmalıdır. Bu hareket yalnızca Mersin’de bir SANAYİ ODASININ KURULMASIDIR; bu kadar basit. Sanayicinin ÖRGÜTLEŞME HAKKINI kullanması en doğal hakkıdır. Bu bir koltuk merakı da asla değildir değildir. Sanayi ve üretime odaklanmış bir odanın kurulması gerekliliğinden doğan bir taleptir. Buna karşı olanları anlayamıyorum? Mersin Ticaret ve Sanayi Odasının yönetimi ve meclis başkanı bir sanayi odası kurulmasını istemiyor ve şiddetle karşılar diye konuşuluyor. Duyduklarım umarım doğru değildir; Sanayi Odasının kurulmasına imza veren bazı sanayicilere baskı yapılıyormuş. Sanayi odasının kurulması için çalışmalar yürütenler dost değil düşman olarak gösteriliyormuş. Bu tutum insanları karşı karşıya getirecektir; aslında bu tutum ayrışma ve bölünme yaratır. Engel olmaya çalışmayın; sanayicinin sanayiye odaklanmış bir oda kurulması isteğini ve çabasını destekleyin. Müsterih olun arkadaşlar, kurulacak bir Sanayi Odası Mersin Ticaret Odasında bazılarınızın koltuklarının değerini düşürmeyecektir; endişe etmeyin. Bazılarınız yine önemli insanlarla görüşmeyi sürdürebileceksiniz, işlerinizi yine yürütebileceksiniz. Önemli insanlar olmaya devam edebilirsiniz. MTSO’nın şu anda görevdeki Yönetim Kurulu Başkanı, ileri görüşlüdür. Onu ayrı tutuyorum; onun koltuk merakı olmadığını ve başkaları gibi çıkar için odayı kullanmayacağını düşünüyorum. Kendisini iyi tanırım, yıllarca birlikte çalıştık. Sanayicinin bu isteğini de anlamalı ve onlara hak vermelidir. Bu oluşuma el verip destek vermesiyle güle oynaya bir Mersin Sanayi Odası kurulacaktır; inanıyorum. Mersin sanayisi büyüyor, gelişiyor, genişliyor. Sanayinin daha da gelişmesi için artık yalnızca sanayi ve üretime odaklanmış bir Sanayi Odası yönetmelidir bu yapıyı. Teknoloji hızla gelişiyor, üretim sistemlerinde dijitalleşme, yapay akıl kullanımı her geçen gün gelişiyor ve artıyor; bunların gerisinde kalmayalım. Ticaret de değişiyor, lojistik de, tarım da, turizm de değişiyor. Tüm sektörlerde de dijitalleşme ve yapay akıl son hızla gelişip kullanılıyor dünyada. Ticaret Odası kendi alanındaki sektörler üzerine odaklanmalı ve yoğunlaşmalıdır. Ya Mersin TURİZMİ? Mersin’de turizm bir türlü kalkınamadı. Mersin’de en geri kalmış sektördür diyebiliriz TURİZM. Yıllardır söylenir olağanüstü bir turizm potansiyeli olduğu Mersin'in. Dünyada insanların tatil şekli değişti, Antalya gibi beton bloklar halindeki toplu tatil sistemleri artık insanları tatmin etmiyor. Sağlık Turizmi hızla gelişiyor, ayak uydurmamız gerekiyor. Yerel marketlerin ulusal marketlere karşı ayakta kalma mücadelesi güçlendirilmeli. Yapı sektörü alarm veriyor. Çarpık ve kişilere özel özel imar planlarının oluşturduğu betonlaşma kentin tarın alanlarını tehdit ediyor. Nakliye ve lojistik sektörlerinin sıkıntıları. Finansmana erişim sıkıntısı had safhada. Kredi faizleri düşse de bir çok firma sicilleri bozulduğu için kredi alamayacak. Vergi borçları, SGK borçları büyük bir sıkıntı iş dünyası için. Özel eğitim kurumlarının sıkıntıları da var. Tarım sektörünün durumu içler acısı; hele şu son don olayı bölgemizdeki son derece büyük zarar oluşturdu. Birçok sorun sarmalında tüm sektörler. Ticaret Odasının uğraşacağı o kadar çok sorun var ki! Sanayi Odasının kurulmasını önlemeye çalışmayı bırakıp öncelikle turizmin, tarımın, ticari hayatın sorunlarının çözümüne ve geliştirilmesine odaklanmalı Mersin Ticaret ve Sanayi Odası. Artık tüm meslek odalarında liyakatli, sektörlerinin sorunlarına ve gereksinimlerine hakim, planlar ve projeler üretip çözümler ortaya koyabilecek kadrolarla donatılmalı Meclis Üyelikleri ve diğer kadrolar. SANAYİCİN ÖNÜNÜN KESİLMESİNE ÇALIŞILMASIN… Son günlerde gördüm ki, sanayicinin önünde durulamaz artık. Son derece heyecan, şevk ve inanç gördüm sanayicide. Yolları açık olsun! DESTEKLENMELİ BU HAREKET!












